Camiño de Santiago, unha vía de humanidade, coidado e esperanza

O día 4 de febreiro clausurouse na Fundación Pablo VI o seminario de Ecoloxía Integral que comezou no mes de setembro, dedicado a reflexionar sobre o Camiño de Santiago como itinerario cultural, natural e espiritual para a construción da identidade europea. Tras dúas sesións anteriores, en setembro e outubro, nesta última falouse, como colofón, do Camiño de Santiago desde a súa identidade espiritual e desde os valores, que son, á fin e ao cabo, a raíz da que se nutren todas as demais dimensións do Camiño.

Os dous relatorios, a cargo da irmá Elena Hernández, relixiosa dominica da Congregación Romana de San Domingos e coordinadora do proxecto de acompañamento e coidado do Camiño de Santiago ao seu paso por Hontanas; e Mons. Francisco José Prieto Fernández, Arcebispo de Santiago de Compostela, falaron de coidado e esperanza: dúas palabras que no mundo no que nos atopamos, -de crise de multilateralismo, de falta de liderados, de ameazas permanentes á paz e sen carga existencial- máis debemos proclamar a berros.

A desesperanza é un dos signos deste tempo. As crises vitais, a falta de expectativas cumpridas, a apatía, a desconfianza e o medo, ou o temor ao futuro, analízanse, ás veces, desde o enfoque da saúde mental, cando o que se vive actualmente é unha falta de esperanza en todas as contornas -político, social, educativo, institucional e ecolóxico- coma se estivésemos, dalgunha maneira, permanentemente ao bordo dunha catástrofe fronte á que non se puidese facer nada.

No medio desta crise, este seminario tratou de mergullar nas orixes do Camiño para falar de como, a pesar das inmensas crises sucedidas ao longo dos séculos, a ruta a Santiago é e segue sendo unha vía de esperanza para Europa e para o mundo.

Así o explicou o arcebispo de Santiago de Compostela na súa conferencia clausura: “a peregrinación é símbolo e, á vez, realización do home que camiña baixo o signo da esperanza e, por iso, ponse en pé e ponse en camiño para atoparse cun horizonte de plenitude”. Evocando as palabras de Bieito XVI durante a súa homilía na praza do Obradoiro no Ano Santo Compostelán de 2010, Mons. Francisco José Prieto falou deste camiñar cara á tumba do Apóstolo como unha “procura” da “verdade e da beleza”, como unha “experiencia da graza, de caridade e de paz, de perdón e de redención”. Aínda que non sempre a motivación inicial para realizar o Camiño é a relixiosa, este acábase convertendo nunha apertura e encontro coa fe, “de redescubrimiento da identidade cristiá, de comuñón eclesial e, polo tanto, de reconciliación, de unidade e de paz entre todos os homes, de reconciliación tamén coa Natureza e de procura de harmonía interior”.

A irmá dominica Elena Hernández, da Congregación Romana de San Domingos, é testemuña desta experiencia a través do proxecto que lidera na localidade de Hontanas, unha pequena vila pertencente á Provincia de Burgos, onde se acolle os peregrinos para a escoita, a oración e para aliviar os seus pés cansos. “É nesta vulnerabilidade e nesta dor onde o corazón máis se abre”, explica a irmá Elena Hernández, que promove esta actividade xunto con outras relixiosas da Congregación. Aquí paran a descansar física e espiritualmente e descobren como o camiño compartido “toca” a vida de cada persoa, cala e cambia.

Isto é unha pequena mostra de como este Camiño é unha “espléndida vía de humanidade e humanización” tamén para non crentes, como dixo o arcebispo de Santiago. “Nesta Europa, que atopou e atopa unha das súas realizacións e expresións máis xenuínas no Camiño de Santiago, debemos aprender a escoitar máis e con máis atención: o Camiño mostra que Europa (a humanidade) é un proxecto común, ante todo de persoas e pobos, non unicamente de estratexias políticas e económicas, que deben ser escoitadas para construír mellor unha fraternidade social, que nos conduza a ser unha mensaxe de esperanza baseado na confianza de que as dificultades poidan converterse en fortes promotoras de unidade, para vencer todos os medos que Europa – xunto a todo o mundo – está a atravesar”, concluíu.