"Todos somos migrantes, peregrinos hacia la patria celestial»: León XIV faise próximo en As Raíces

León XIV quixo empezar o día en Tenerife xunto aos máis invisibles. No centro de acollida As Raíces, nos arredores da Lagoa, o Papa atopouse cara a cara con migrantes que cruzaron o Atlántico, nunha contorna complicada como é o centro de acollida das Raíces. Foi un encontro íntimo, sen grandes escenarios, onde persoas de credos distintos recoñecíanse irmanadas por unha mesma travesía. Falándolles en francés, a lingua da maioría, o Papa deixoulles unha certeza: «Todos, dalgún modo, somos migrantes, todos somos peregrinos en camiño á patria celestial».

A Lagoa amenceu como amence case sempre: nubrada, húmida, con ese fresco que se coa ata nos ósos. Pero baixo o ceo gris, nas Raíces, había unha alegría peculiar. Un novo gambiano resumíao cun sorriso: é musulmán, contaba, pero ve en León XIV «un papa de paz, un papa de humanidade», e só con pensar en verlle iluminábaselle a cara. Non era unha excepción. Alí esperaban homes e mulleres, nais cos seus fillos, familias enteiras, todos apuntados nunhas listas para poder estar; todos co mesmo desexo sinxelo de ver e coñecer ao Papa.

Entre quen agardaba había polo menos corenta católicos que cruzaran o mar en busca dunha vida mellor. Pero o que de verdade unía a aquela asemblea era algo profundo: a experiencia de xogarse a vida na auga, a dor de ver morrer a amigos e familiares na travesía, e o desconcerto de tocar terra para atoparse despois sen poder traballar, esperando nun campamento. Nas Raíces, o protagonismo non era das institucións, senón deles e de quen lles devolve, día a día, a dignidade que o camiño puidese parecer que lles arrebatou.

Dous testemuños puxeron voz a esa realidade. Falou primeiro un mozo migrante con algo de timidez. Deu as grazas por ser escoitado e confesou que moitas veces o camiño é difícil, cheo de medo, de tristeza e de soidade. Non pedía grandes cousas: «traballar, coidar da familia e vivir con dignidade». E agradeceu ao Papa, sinxelamente, «o seu corazón próximo».

Despois tomou a palabra unha nai, e a súa voz soou potente, e non só polo altofalante: falaba cunha forza de quen volveu a vivir. Lembrou que ninguén abandona a súa terra, a súa familia e as súas raíces por vontade propia cando pode vivir en paz, e describiu o Atlántico como o que é para tantos: fame, frío, desesperación e, moitas veces, morte. Desa boca saíu a petición máis nítida da mañá: «Non pedimos privilexios. Non pedimos compaixón. Pedimos respecto, humanidade e a oportunidade de vivir con dignidade», suplicando que as fronteiras non se convertan «en muros de indiferenza».

Antes de que chegase o Papa, esa mesma muller compartira entre algúns unha historia que non estaba no guión. Era musulmá, e chegou a Cristo en metade do sufrimento: cando a enfermidade da súa filla empuxouna a entrar nunha igrexa para rezar, sentiu acollida, sostida, e alí converteuse ao catolicismo. O seu testemuño, o de alguén que cruzou dúas veces —o mar e a fe—, soaba verdadeiramente potente. .

Cando chegou a súa quenda, León XIV pronunciou o seu discurso en francés, para que a maioría —senegaleses, na súa maioría— puidese entenderlle, e saudou tamén en inglés. A súa mensaxe foi como unha caricia: «O amor de Dios non coñece fronteiras nin fai distincións, dáse a todos».

Confesou que, escoitando os testemuños, pensaba nos seus corazóns, feridos por tantas dificultades, «pero axudados por outros corazóns abertos e xenerosos». Quixo desmontar a mirada que reduce ao migrante a un problema, lembrando que as migracións «teñen unha palabra importante que dicir», pois poden ser ocasión de encontro e de enriquecemento mutuo entre os pobos. E reuniu a todos baixo unha mesma condición compartida: a de peregrinos. «Todos, dalgún modo, somos migrantes», repetiu, antes de pedir un compromiso á altura do escoitado: «Axudémonos a facer desta travesía un lugar máis humano para todos».

Cando o Papa se despediu, A Laguna xa non estaba nubrada, é algo que adoita pasar cando sae o sol, tamén no campamento saíra algún relo de luz. O centro non podería chamarse doutro xeito: alí agardaban persoas arrincadas da súa terra que, lonxe de casa, intentan botar raíces novas nun chan que non elixiron. León XIV marchábase deixándolles claro que nesa travesía ninguén camiña só, porque todos peregrinan cara á mesma patria. E que ningunha fronteira, nin a do mar nin a dos papeis, está por encima da dignidade dunha persoa.