Español
Galego
No marco da Xornada pola Vida, as delegacións para o Servizo do Desenvolvemento Humano Integral e para a Familia e a Vida (Pastoral Familiar) da Arquidiocese de Santiago de Compostela uniron esforzos na organización dunha conferencia impartida por Román Pardo Manrique, Decano da Facultade de Teoloxía da Universidade Pontificia de Salamanca e director do Secretariado da Subcomisión Episcopal para a Acción Caritativa e Social da Conferencia Episcopal Española.
O evento tivo lugar este mércores, 26 de marzo, ás 19:30 horas na aula Magna do Instituto Teolóxico Compostelán, situado en San Martiño Pinario. A conferencia estivo centrada na conmemoración dos trinta anos da publicación da encíclica Evangelium Vitae, escrita polo papa Xoán Paulo II o 25 de marzo de 1995, un texto clave no maxisterio pontificio que sentou as bases da chamada “cultura da vida”.
Nesta encíclica, San Xoán Paulo II expón unha defensa inequívoca da vida humana, resaltando o seu valor e carácter inviolable. En coherencia cos ensinos do Concilio Vaticano II, o texto avoga por unha reflexión ética fundamentada na revelación contida nas Escrituras. A transcendencia desta obra reflíctese no seu subtítulo: “sobre o valor e o carácter inviolable da vida humana”. Desde as súas primeiras liñas, o papa afirma que “o Evanxeo da vida está no centro da mensaxe de Xesús”.
A Perspectiva Profética de San Xoán Paulo II frente á “Cultura da Morte”
Román Pardo Manrique abriu a súa intervención destacando a capacidade visionaria de San Xoán Paulo II, quen fai tres décadas advertiu sobre a formación dunha “cultura da morte” a nivel global. Segundo Pardo, o pontífice foi profético ao identificar esta ameaza no seu tempo, aínda que no seu momento algúns o tacharon de pesimista e alarmista.
Con todo, afirmou Pardo, “a realidade parece estar a lle dar a razón”. Esta problemática, puntualizou, non se limita aos países occidentais, senón que se estendeu como un “virus” que afecta o mundo enteiro. A conferencia marcou un momento propicio para reflexionar sobre esta cuestión, coincidindo co aniversario da publicación de Evangelium Vitae.
Catro eixes fundamentais de Evangelium Vitae
Pardo desagregou a encíclica Evangelium Vitae destacando catro ideas principais que atravesan o texto. En primeiro lugar, resaltou a afirmación da dignidade intrínseca da persoa humana, concibida non só desde un punto de vista físico, senón en toda a súa integridade.
En segundo lugar, subliñou a consideración da vida como un don de Deus, amada por El e destinada ao encontro definitivo co seu Creador, achegando unha dimensión teolóxica e escatolóxica fundamental.
Como terceiro eixo, o conferenciante mencionou a importancia de fundamentar a defensa da vida na razón humana e na palabra de Deus, destacando o rol esencial da lei natural.
Finalmente, salientou a solemnidade con que a encíclica condena os atentados modernos contra a vida, sinalando como estas ameazas contribúen a construír unha “estrutura de cultura da morte“, evidente na aceptación do aborto e a eutanasia.
Unha visión ampliada da defensa da vida
Aínda que Evangelium Vitae contén tres declaracións solemnes contra o aborto directo, a eutanasia directa e a eliminación dun ser humano inocente, Pardo insistiu en que reducir a encíclica só a estes puntos sería un erro.
Explicou que a problemática da vida é moito máis ampla e complexa, abarcando cuestións como a pobreza, as guerras, a escravitude e a manipulación, temas tamén sinalados polo teólogo Raimon Panikkar.
Ao destacar a dimensión universal dos desafíos relacionados coa vida, Pardo convidou a reflexionar sobre a necesidade dunha defensa integral e global da dignidade humana.
O enfoque social do papa Francisco como clave hermenéutica
O enfoque social do papa Francisco como clave hermenéutica Pardo destacou o cambio de perspectiva que o Papa Francisco introduciu ao abordar os problemas relacionados coa vida. Segundo explicou, o pontífice priorizou unha clave social como enfoque principal, deixando de lado a tendencia de centrarse exclusivamente en cuestións como o aborto, a eutanasia ou a procreación.
Pardo subliñou que esta perspectiva social inclúe tamén outras problemáticas vitais, como a pobreza extrema ou as necesidades básicas insatisfeitas. Agregou que, para o Papa Francisco, tanto a vida do non nado como a do indixente que morre de frío posúen igual valor e dignidade, pois ambas representan vidas inocentes e vulnerables.
Conexión histórica coa Escola de Salamanca
Este enfoque social promovido polo Papa Francisco non é unha idea completamente nova, explicou Pardo, senón que atopa as súas raíces na tradición teolóxica da Escola de Salamanca.
Durante o século XVI, os teólogos de Salamanca trataron temas sociais e económicos do seu tempo, respondendo a preguntas sobre o comercio xusto, a inflación e as obrigacións contractuais. Este legado conecta o enfoque contemporáneo do Papa Francisco cunha tradición histórica e ética profundamente arraigada na Igrexa.
A crise ética e a ruptura entre verdade e liberdade
Pardo tamén reflexionou sobre a ruptura moral descrita por Xoán Paulo II en Evangelium Vitae, na que conceptos como verdade e liberdade, suxeito e obxecto, ou valor e feito hanse disociado.
Segundo o relator, esta fractura socavou os fundamentos éticos da sociedade moderna, fomentando unha contorna de relativismo moral. Para exemplificar esta disociación, lembrou os esforzos de filósofas de Oxford tras a Segunda Guerra Mundial, quen reivindicou a capacidade humana de recoñecer o ben e o mal fronte aos horrores do Holocausto.
Dereitos fundamentais e o dereito á vida
En canto ao papel da democracia na protección dos dereitos fundamentais, Pardo sinalou que estes non derivan de decisións maioritarias, senón que son inherentes á dignidade da persoa humana: “O dereito á vida non pode depender das maiorías.”
Para o conferenciante, este principio reforza a idea de que os dereitos humanos son inalienables e deben ser protexidos como a base de calquera sociedade xusta.
