Español
Galego
- As XXV Xornadas de Teoloxía reuniron en Santiago a profesores e investigadores baixo o lema «Fe para un mundo novo»
Monseñor Prieto Fernández puxo en valor a vixencia de Gaudium et Spes seis décadas despois da súa aprobación e destacou a novidade que supuxo que un documento conciliar dirixísese non só aos membros da Igrexa, senón tamén «a todos os homes».
O prelado compostelán situou precisamente nese carácter aberto unha das claves para entender a actualidade do texto. Gaudium et Spes naceu coa vontade de establecer un diálogo coa humanidade e de afrontar as circunstancias concretas do seu tempo. Unha perspectiva que, ao seu xuízo, mantén plenamente o seu sentido en 2026, cando o mundo se atopa sometido a novas e profundas transformacións.
O arcebispo lembrou que os pais conciliar xa describían en 1965 á humanidade como inmersa en «un período novo da súa historia caracterizado por cambios profundos e acelerados». Seis décadas despois, o vocabulario cambiou, pero non a velocidade das transformacións. A intelixencia artificial, a revolución dixital, a biotecnoloxía, a crise demográfica, a emerxencia ecolóxica, as novas guerras, as migracións, a polarización social ou a secularización forman parte dun escenario que expón novos interrogantes.
Con todo, o arcebispo considerou que, máis aló dos cambios históricos e tecnolóxicos, permanecen algunhas cuestións fundamentais: que significa ser persoa e onde pode atopar o ser humano unha esperanza que non defraude. Desde esta perspectiva, defendeu que a fe non debe situarse á marxe do presente nin converterse nun refuxio ante un mundo que pode resultar desconcertante.
A proposta das xornadas, explicou, queda recollida no propio lema elixido: «Fe para un mundo novo». Non se trata unicamente de falar dunha fe «en» un mundo novo, senón dunha fe «para» ese mundo: unha fe chamada a iluminar a existencia, xerar cultura, fraternidade e esperanza e, ao mesmo tempo, capaz de entrar en conversación coa sociedade contemporánea sen diluír a súa identidade.
Neste sentido, o arcebispo reivindicou o discernimento como unha das achegas centrais de Gaudium et Spes. A Igrexa, sinalou, debe evitar tanto o rexeitamento indiscriminado das transformacións como a aceptación inxenua de calquera novidade. O reto consiste en saber recoñecer as oportunidades e os riscos de cada época e lelos á luz do Evanxeo.
A reflexión levou tamén a unha das cuestións centrais da Constitución pastoral: a comprensión do ser humano. Mons. Prieto Fernández lembrou a afirmación de Gaudium et Spes segundo a cal «o misterio do home só se esclarece no misterio do Verbo encarnado». Desde aí, cuestións tan actuais como a intelixencia artificial, a liberdade, a identidade, a dignidade, o sufrimento, a morte, a convivencia ou a paz poden ser abordadas tamén desde unha perspectiva cristolóxica.
O arcebispo expuxo, ademais, que tipo de crente necesita un mundo sometido a cambios tan rápidos. Falou dunha persoa con identidade, pero sen hostilidade; capaz de dialogar sen diluír a súa fe, de manter a esperanza sen caer na inxenuidade e de escoitar antes de responder. Unha tarefa na que a teoloxía, defendeu, ten un papel esencial: axudar a pensar cristiamente un mundo que cambia a gran velocidade.
Pola súa banda, Alfonso Novo Cid-Fuentes destacou a singularidade de Gaudium et Spes, unha constitución que quixo abordar a relación da Igrexa «co mundo e os homes contemporáneos». Ao seu xuízo, volver sobre o texto seis décadas despois permite preguntarse ata que punto as súas formulacións seguen ofrecendo claves para interpretar o presente.
O director do centro subliñou que a intención das xornadas non é simplemente revisar un documento histórico, senón analizar a súa actualidade ante unha realidade moi distinta da de 1965. «Os tempos cambiaron. En realidade, nunca deixaron de cambiar», sinalou durante a súa intervención.
Novo Cid-Fuentes resumiu o propósito do encontro en tres verbos: «escoitar, discernir e propoñer». Escoitar ao mundo e as súas preguntas reais; discernir desde o Evanxeo, sen considerar que todo o novo é necesariamente progreso nin que todo o herdado deba conservarse; e propoñer a Xesucristo non como unha resposta allea ás preguntas humanas, senón como aquel en quen o misterio da existencia pode atopar unha luz nova.
O programa académico aborda desde distintas perspectivas a relación entre a fe, a cultura e as transformacións das sociedades actuais. A profesora Zaida Espinosa Zárate, da Universidade Loyola, abriu as sesións coa conferencia «Máis aló da secularización: relixión, fe e sentido en sociedades post-seculares».
A continuación, José Alberto Barrera Marchesi, da Asociación Nunc Coepi, profundou na evolución histórica desde a cristiandade cara á sociedade postcristiana e na súa relación con Gaudium et Spes.
Durante a tarde, o profesor César Izquierdo Urbina, da Universidade de Navarra, analizou o proceso de diálogo impulsado pola Constitución pastoral desde unha perspectiva teolóxica. Pola súa banda, Martín Carbajo Núñez, da Pontificia Universidade Antonianum, abordou a conciencia, a liberdade e a verdade no contexto do actual paradigma tecnocrático.
As xornadas incluíron, ademais, unha intervención gravada en vídeo do cardeal José Tolentino Calaça de Mendonça sobre a relación entre Iglesia e cultura, así como unha conferencia que tivo que desenvolverse de forma telemática debido á imposibilidade de desprazamento do relator.
Mañá, xoves 3 de setembro, a segunda xornada continuará cunha reflexión sobre a misión de la Iglesia e a comprensión do ser humano desde a mensaxe cristiá. Pedro Fernández Castelao falará sobre o misterio do home en relación con Cristo; Miguel López Varela abordará o papel da Igrexa no mundo actual desde o diálogo, o discernimento e o testemuño; e Michele Taba ofrecerá unha lectura actualizada de Gaudium et Spes.
Finalmente, o cardeal José Tolentino Calaça de Mendonça participará mediante unha videomensaxe sobre «A Igrexa e o progreso da cultura», antes da clausura oficial.
