Español
Galego
Ante un Estadio Olímpico entregado, León XIV converte a Vixilia de Barcelona nunha chamada á reconciliación e ao sentido profundo da vida. “Somos esmoleiros de amor”, afirma o Papa nunha das imaxes máis potentes da súa viaxe a España.
Barcelona, cidade buliciosa, non se detén. Ás 16:00hs abrían oficialmente as portas e ás 16:00hs efectivamente abriron. Estraña puntualidade na Vixilia de oración do Santo Padre no Estadio Olímpico Lluís Companys, primeiro acto multitudinario de #León XIV na súa parada catalá. Se en Madrid as filas infinitas íanse confundindo entre sectores –un xa non sabía se esperaba para pasar a un baño portátil ou para acceder á tribuna correspondente–, os fieis barceloneses mostráronse insospeitadamente disciplinados. Cada un no seu sitio, sen grandes ruídos nin alborotos, a Cidade Condal esperou durante horas ao pontífice.
O aspecto colorido do Estadio Olímpico quedaba tinguido por unha marea de estandartes brancos e amarelos. É verdade: no Lluís Companys víronse poucas bandeiras de España, pero case ningunha senyera catalá: o éxito foi das bandeiras vaticanas. Un grupo de novos fregueses vendíanas nas inmediacións de Montjuïc, quen sabe se para sufragar tal peregrinación de verán. Fixémolo/Fixémoso todos. Así, a un estadio ontológicamente vaticanista –os seus asentos son brancos e as súas escaleiras, amarelas– sumouse a febre leonina, que leva cadro días inoculada en Madrid e este martes trasladouse a Cataluña. A euforia polo Papa ía dentro dese voo de Iberia que o trouxo ata Barcelona.
A espera de 40.000 peregrinos
Ás 17:15hs os sectores parecían timidamente cheos, isto é, esperando o colapso definitivo. Barcelona, cidade buliciosa, non se detén. 40.000 fieis eran os convocados a esta Vixilia de oración co Santo Padre. Un dos máis pequenos foi Bosco, que con 3 anos esperaba pacientemente o Papa. E que espera Nacho de #León XIV? «Li ho està pensant», contesta a súa nai. Bosco só di estar «moi contento» e aínda non sabe exactamente por que.
Tamén sorría Gabriel, de 9 anos, que naceu con microcefalia e veu a ver a #León XIV sentado nun carriño. Os seus pais contan emocionados que son inmigrantes venezolanos e chegaron a Barcelona hai apenas dez meses. O seu motivo para estar neste Estadio Olímpico? «Esperamos un milagre», comenta o seu pai, e Gabriel asente cun «si» rotundo. Como Bosco e como Gabriel esta tarde teceuse en Barcelona unha rede de historias e rostros concretos que se esperanzaban a medida que pasaba a tarde. Son as historias dunha vida enteira esperando.
Con algo de música de ambientación, e esperando o comezo do preacto, atópome coas irmás do Instituto do Verbo Encarnado. O seu hábito é inconfundible: un azul como de electricista, un gris como de sacerdote postconciliar. Nelas ambas as estridencias #harmonizar, porque o seu uniforme aínda non logrou chamar a atención máis que o seu sorriso. Que esperan unhas misioneiras dun pontífice misioneiro? «As súas palabras diríxense a toda alma que queira seguir a Cristo», di unha delas. Pedindo ao Papa o celo apostólico que lle corresponde –«se non nos anima el, quen nos animará?», interróganse–, estas irmás aproveitaron para deixar un recado: «Todos temos que ser misioneiros. Iso significa querer máis almas en Gracia e máis Gracia en cada alma».
Entre rumbas, castellers e loanzas
Pasadas as seis da tarde, a iso das 18:09hs, arrincou a música en directo con dez minutos de ‘worship’, que é a música de encomio inventado hai décadas a miles de quilómetros desta España nosa pero que aos poucos se foi facendo propia. A migración tamén pode ser musical. Non hai parroquia na diocese de Barcelona na que non soase algún destes temas, xeralmente acougados, de letras bíblicas, e maioritariamente en inglés. Sobre o escenario aterraba Babel. A dúbida era lexítima: escoitariamos algo en latín?
A disposición da tarima, abarrotada de familias, mozas e parroquias, lembraba aquela certeza evanxélica: os últimos serán os primeiros. Nas primeirísimas filas do céspede, cuberto por unha moqueta para a ocasión, esperaban ao Santo Padre os enfermos do Pai Cottolengo, xunto aos voluntarios que os coidan. E unha estampa preciosa: o interminable séquito de bispos que acompañan ao Papa en cada evento entraban xunto a estes enfermos, e prodigábanse en bicos, saúdos e bendicións cariñosas. É a debilidade do pastor polas súas ovellas.
Tamén diante do todo ocupaban os seus asentos algúns peregrinos con discapacidade. A tradución simultánea para sordomudos, cunha completísima linguaxe de signos, viña da man dun novo sacerdote, que traducía ata as marchosas cancións. Un xa non sabe cando bailaba e cando poñía xestos ao discurso dos presentadores. Ás 18:37hs llas apañaba con enxeño para traducir a rumba catalá que encheu o Lluís Companys de marcha e saleiro. Pouco antes das 19:00hs falaba Maite Gaudí, familiar do xenial arquitecto, sobre a súa bendicida memoria, que en forma de catedral cobrará un protagonismo merecido durante a Visita Apostólica. Non en balde os presentadores lembraban o acto de mañá, central no itinerario barcelonés: León XIV bendirá a Torre de Xesucristo.
Pouco despois das cancións de Conchita, que suscitaron un ánimo renovado entre os peregrinos –aínda que soprou o aire, algúns ocupaban os seus asentos desde as 16:00hs–, foi Beret o culpable de tolear ao público do Lluís Companys co seu tema ‘Séntoo’. Ante a atenta mirada da talla da Virxe de Monserrat, estratexicamente colocada no escenario, entraba entón Salvador Illa, presidente da Generalitat. E como neses tapices dos palacios, perfectamente ganduxados polo cara pero absolutamente indescifrables polo seu reverso, quedaba a Igrexa universal hoxe en Barcelona: do cardeal Cristóbal López Romero ao líder político Oriol Junqueras, dos enfermos do Pai Cottolengo aos rumberos cataláns. Fíos de cores dun belísimo tapiz inexplicable.
Coa canción ‘Superheroes’, que Beret e Mr. Rain compuxeron para alertar sobre a saúde mental entre os mozos, e que interpretaron fronte ao Papa Francisco en novembro de 2023, o ánimo terminou de estalar. Álvaro Soler e Alfred García remataron o delirio do estadio. Quedaba menos de media hora para a entrada de #León XIV. Así como a elección do Papa a anunciou a fumata branca, é o cardeal Pietro Parolin quen anuncia coa súa chegada a do Santo Padre. Aquilo de San Xoán Bautista: «O que vén detrás de min é máis forte que eu». Sabemos ademais que o Papa xoga ía ao ximnasio, xoga ao tenis e equitación dacabalo.
O catedrático da Universidade Ramón Llull, Francesc Torralba, puxo unha última nota antes da chegada do Santo Padre. Na súa breve intervención, pediu «edificar a civilización do amor, que é algo posible, non somos ilusos». León XIV aparecía nas pantallas, xa nas inmediacións do estadio, e os nervios volvíanse escándalo. Barcelona, cidade buliciosa, non se detén. Siloé ocupaba entón o escenario para interpretar a súa famosa canción ‘Todos os bicos’. E antes da hora que figuraba no programa oficial, comezaron os acordes de ‘Alzo a mirada’, himno oficial da Visita. #León XIV estaba a entrar no Estadio Olímpico.
Unha benvida emocionante
A de Montjuïc foi a benvida máis emotiva do que levamos de Viaxe Apostólica. Hai celebracións para todos os gustos, claro, pero o seu percorrido polo estadio, que se prolongou durante máis de vinte minutos, quedará para o recordo do coso barcelonés. Aínda que o séquito papal xa mostra síntomas de cansazo, os 40.000 fieis reunidos mostraron unha euforia nova. Levan días, semanas e anos esperando ao Santo Padre. Ao ritmo da gralla –ese híbrido catalán entre o oboe e a chirimía–, os famosos castellers de Vilafranca construíron un castell impoñente. Á primeira, empolicado cara ao ceo, erixiron a súa torre humana ante o estrondo dos aplausos.
Na súa benvida, o cardeal Juan José Omella concretou a alegría de todo un estadio: «Estamos realmente felices e agradecidos. Esta é a mocidade do Papa. Mocidade acumulada, mocidade do presente e mocidade do futuro». Consciente do lugar deste encontro, o Estadio Olímpico daquela Barcelona de 1992, o bispo da Cidade Condal quixo lembrar: «Unha noite de xullo de 1992 aquí acendeuse a chama olímpica. Hoxe, trinta e catro anos despois, queremos que a súa presenza entre nós acenda a chama dunha nova etapa, capaz de transformar as nosas almas e as nosas vidas para edificar unha nova Barcelona que sexa cidade de Dios, como a quería Gaudí». Sospeitabamos que habería latín, e así foi: ao termo das súas palabras soou un arranxo orquestral do ‘Veni Sancte Spiritus’.
Pasadas as 20:30hs entrou, por entre os bancos do estadio, un crucificado de máis de dous metros, precedido de dous diáconos da diocese de Barcelona. Alzado sobre o escenario, o estadio Lluís Companys contiña a súa emoción ao son de ‘Ti, o único Rey’, de Teu. Nesta sinfonía de «vivas» e «viscas», tres mozos subían ao escenario para compartir co Santo Padre os seus testemuños. E para escoitar, por encima de todo, as respostas dun pastor que sempre se fai próximo coas súas palabras: «É neste mundo onde debemos cultivar a inquietude, non noutro. É dentro desta sociedade que ti e tantos outros descubristes o valor dunha vida máis humana, máis plena, aberta ao encontro con Dios e á alegría da fe. Isto significa que, a pesar das dificultades, o lugar no que Dios faise presente e onde debemos atopar as súas pegadas é sempre na realidade onde nos atopamos».
As feridas que o mundo esconde
Ao longo da súa catequese cos mozos, León XIV deu unha resposta serena e cariñosa ao problema da saúde mental, que afecta a mozas e maiores por igual. Na súa longa intervención, acordándose dos seus inmediatos predecesores –o Papa Francisco e Bieito XVI–, o Santo Padre quixo recuperar a profunda certeza da fe católica: Dios nunca nos abandona, «con Dios, a vida renace sempre». «Hai momentos de escuridade e de sufrimento que a nosa sociedade fai calar, porque precisamente algúns modelos culturais quérennos sempre vencedores e perfectos e, por iso, o límite, a fraxilidade e a dor deben ser eliminados, confinados ao silencio enxordecedor da soidade ou mesmo da vergoña. E, nestes momentos, podemos pensar instintivamente que tamén Dios abandonásenos.
Pero a cruz de Jesús dinos que Dios non nos abandona, que El segue crucificado connosco no momento da dor e da soidade extrema, que El recolle non só as nosas bágoas, senón o berro do noso sufrimento que outros non escoitan, un berro que Jesús fixo seu na cruz, dicindo “Dios meu, Dios meu, por que me abandonaches?”». Ao terceiro dos testemuños, o de Desirée –unha moza de 20 anos que sufriu as consecuencias da violencia no seu propio fogar–, León XIV respondeu: «Debemos aprender a mirar o perdón, poderoso medicamento contra o mal que sanda as nosas feridas interiores, como algo que forma parte dun proceso, dun camiño. O mesmo Evanxeo, se o lemos como un libro de indicacións, de mandamentos e de deberes, corre o risco de causarnos moito desánimo e frustración, porque Jesús nos invita ao perdón e nós experimentamos que non somos capaces. En cambio, non é así. O perdón sobre todo debemos invocalo do Señor; seguir pedindo –talvez durante toda a vida– que o Señor amplíe en nós o espazo do amor precisamente alí onde fomos feridos, que nos axude a reconciliarnos connosco mesmos e con esa parte da nosa historia marcada polo sufrimento, que lentamente transforme o resentimento en misericordia e compaixón».
“Somos esmoleiros de amor”
Ás 21:19hs comezaba xa a refrescar. Caían as temperaturas coa caída da tarde e a proclamación do Evanxeo augurou a última intervención do Papa León XIV durante esta Vixilia de Oración. «O noso camiñar, noso desexar e todo aquilo que abrazamos e vivimos cotidianamente, nas alegrías e nas derrotas, nas aspiracións e nos proxectos, é a expresión da nosa procura continua: somos esmoleiros de amor, temos fame e sede de verdade, buscamos un significado pleno que nos sosteña, anímenos e axúdenos a comprender o misterio da nosa vida».
Nunha preciosa meditación sobre as ‘noites’ da nosa vida, en alusión a eses momentos de cruz e dificultade, de soidade e desilusión, o Santo Padre quixo inflamar a esperanza de Cristo: «Este “espazo baleiro” que a noite crea, aínda cando se presenta baixo a forma do sufrimento ou da insatisfacción, da desilusión ou da incredulidade, pode ser ocasión para recibir unha nova vida, para cambiar e renovarse, para “renacer do alto”, como di Jesús a Nicodemo. Dios, en efecto, non veu a xulgar o mundo co seu pecado e a noite da súa infidelidade, senón que enviou ao seu Fillo para salvalo, para dar ao mundo a vida eterna. Por iso, tamén nós estamos chamados a non xulgar as “noites”; nin as noites da nosa vida, nin as de la Iglesia, nin as da sociedade que nos rodea. Na noite, debemos en cambio poñernos en camiño como fai Nicodemo, seguir interpelando ao Señor, abrirnos ao vento do Espírito para acoller a noite xa non como o signo dun fracaso senón como o inicio dunha nova vida».
A homilía do Santo Padre concluíu cunha petición para España e para a nosa sociedade enteira: «Camiñemos xuntos na fe que harmoniza a diversidade das nosas ideas e sensibilidades, para buscar a verdade que nos guía cara ao ben común, para que este país sexa un espazo acolledor para todos, onde cada un é respectado na súa dignidade de persoa e amado polo que é». E entón volveron os aplausos, os ‘vivas’ e o estrondo dos 40.000 peregrinos que, cinco horas e media despois da súa entrada ao estadio, aínda custodiaban ultímalas forzas para saudar ao seu pastor.
O instante en que Montjuïc enmudeceu
Unhas últimas sorpresas agardaban a todos os peregrinos. Tras a proclamación das peticións –«pola paz desarmada e desarmante», «para que se sequen as bágoas», «para que, como o Bo Samaritano, saibamos compartir o que somos e temos»– e o rezo do Padrenuestro en catalán, León XIV impartiu a súa bendición sobre as 40.000 almas que enchían o Lluís Companys. Apenas uns segundos despois unha marea de nenos, todos eles ataviados cos seus hábitos brancos, alagaban o escenario: a Escolanía de Monserrat aparecía así por sorpresa ante un estadio celebrativo para cantar o Virolai. León XIV, pétreo e inamovible, situouse ante a talla da Moreneta. E todos nós con el.
Xunto á Escolanía, subiu por unha das escaleiras laterais o cantante de Sabadell, Sergio Dalma. Seica un dos músicos cataláns máis internacionais, co coro de voces brancas, a voz rachada de Dalma e un espectáculo de lanternas improvisado polos peregrinos, culminou unha Vixilia vibrante, primeiro encontro multitudinario de #León XIV durante a segunda etapa da súa Visita Apostólica a España e prólogo da bendición da Sacra Familia. Co himno oficial, e alzando a mirada a un ceo completamente escurecido –21:55hs da noite–, o Santo Padre abandonaba o escenario. Barcelona, cidade buliciosa, hoxe si se detivo. Fixo silencio para escoitar o manso ruxido de León XIV.
Texto: Pablo Mariñoso de Juana
