Español
Galego
- Unha conmemoración que une pasado e presente arredor dun documento de 1.126
- Instituciónes civís, relixiosas e vecindade reivindican o valor cultural, social e espiritual do mosteiro.
- O municipio impulsa unha programación anual para consolidar o mosteiro como referente patrimonial
Bergondo viviu este sábado 21 de marzo unha xornada histórica coa apertura oficial dos actos conmemorativos do 900 aniversario da primeira referencia documental do mosteiro de San Salvador, un dos enclaves máis emblemáticos do patrimonio galego. A celebración, desenvolvida na igrexa do propio cenobio, congregou a autoridades civís, representantes eclesiásticos e a numerosos veciños nun acto cargado de simbolismo, emoción e reivindicación cultural.
Baixo o lema “900 anos de memoria en pedra”, a cita serviu para poñer en valor non só a antigüidade do edificio, senón tamén o seu papel como eixo vertebrador da vida social, espiritual e cultural de Bergondo ao longo dos séculos. O acto, conducido polo xornalista Alfonso Hermida, desenvolveuse cun marcado carácter institucional e divulgativo, combinando intervencións, música e contido audiovisual.
A evocación histórica situouse no 23 de xullo de 1.126, data na que a condesa Mayor Rodríguez, viúva da casa de Traba, deixou constancia escrita dunha doazón vinculada ao mosteiro. Aquel documento, conservado na actualidade pola Real Academia Galega, constitúe o punto de partida dunha historia que chegou ata os nosos días. “Non obrigándome ninguén, senón de propia vontade inspirándome a graza divina”, recolle o texto orixinal, unha frase que foi lembrada durante o acto como símbolo da transcendencia daquela decisión.
A apertura do evento estivo marcada por unha escenificación solemne: un monxe benedictino percorreu o corredor central do templo para dar paso ao comezo institucional, nunha posta en escena que conectou de forma directa coa tradición monástica que deu orixe ao recinto.
Un percorrido por nove séculos de historia, fe e comunidade
O primeiro bloque de intervencións reuniu a diversas voces que abordaron o significado do mosteiro desde perspectivas complementarias. O párroco de Bergondo, Rubén Aramburu, foi o encargado de inaugurar os discursos, apelando á dimensión humana e comunitaria do lugar. Na súa alocución, destacou a importancia da acollida e a hospitalidade, piares da tradición benedictina, e fixo un chamamento á convivencia en tempos complexos.
A través dunha metáfora, comparou o mosteiro cunha construción na que cada elemento resulta imprescindible: “Cada pedra é importante. As que máis destacan non estarían aí sen as que sosteñen a base”. Con estas palabras, convidou á sociedade para reforzar a cohesión e a valorar o papel de cada persoa na construción colectiva.
A abadesa do mosteiro de San Paio de Antealtares, Sor Almudena Vilariño, achegou unha mirada histórica e espiritual sobre a presenza benedictina en Europa. Subliñou que os mosteiros non só foron espazos de oración, senón tamén centros de cultura, educación e desenvolvemento. Lembrou que neles asentouse un modelo de vida baseado no equilibrio entre “ora et labora”, é dicir, entre a oración e o traballo, que deixou unha pegada profunda na configuración do territorio.
Vilariño insistiu en que o mosteiro de Bergondo é “moito máis que pedra”, ao ser froito de xeracións de vidas orientadas a un propósito común. Neste sentido, destacou o seu papel como lugar de encontro entre fe e cultura, unha dimensión que segue vixente na actualidade.
O presidente da Reserva da Biosfera Mariñas Coruñesas, José Antonio Santiso, centrou a súa intervención na relación entre patrimonio e contorna natural. Definiu o mosteiro como un exemplo de equilibrio entre o ser humano e o seu medio, unha idea clave no concepto de reserva da biosfera.
Santiso anunciou a posta en marcha dun espazo divulgativo no propio recinto, que permitirá aos visitantes coñecer de forma didáctica os recursos naturais e culturais da comarca. Así mesmo, puxo en valor o papel do cenobio como referencia histórica para xeracións de veciños, subliñando que “900 anos non son só unha cifra, son a memoria viva de quen nos precedeu”.
Pola súa banda, o voceiro do goberno da Deputación da Coruña, Bernardo Fernández Piñeiro, destacou o carácter excepcional do mosteiro como símbolo de identidade colectiva. Na súa intervención, sinalou que a historia non se constrúe de forma inmediata, senón “pedra a pedra”, ao longo do tempo. Neste sentido, defendeu a necesidade de preservar este tipo de enclaves como legado para as xeracións futuras.
O representante provincial puxo tamén en valor a riqueza arquitectónica do conxunto, desde os seus elementos románicos ata as influencias posteriores, así como a importancia da colaboración institucional na súa conservación.
Patrimonio vivo e compromiso institucional co futuro
O segundo bloque do acto profundou na proxección futura do mosteiro e no compromiso das institucións coa súa conservación. O conselleiro de Facenda da Xunta de Galicia, Miguel Corgos, cualificou o cenobio como “un tesouro” non só para Bergondo, senón para toda Galicia.
Na súa intervención, destacou que o edificio segue vivo grazas á actividade que alberga e ao compromiso da comunidade. “Os espazos históricos necesitan vida para non converterse en ruínas”, sinalou, en referencia ao papel que desempeñan tanto o párroco como entidades sociais como Cáritas no mantemento do lugar.
Corgos avanzou ademais que a Xunta está a traballar na planificación de actuacións de restauración no templo, recoñecendo a necesidade de intervir en determinados elementos para garantir a súa conservación.
O arcebispo de Santiago, Mons. Francisco José Prieto, ofreceu unha reflexión máis ampla sobre a pegada do monacato benedictino en Galicia. Lembrou que estes mosteiros foron moito máis que espazos relixiosos, xa que contribuíron a organizar o territorio, impulsar a economía e fomentar a cohesión social.
Mons. Prieto destacou valores como a hospitalidade, profundamente arraigada na tradición benedictina, e a súa influencia no desenvolvemento do Camino de Santiago. Segundo sinalou, estes espazos axudaron a construír “unha maneira de entender a vida baseada no equilibrio, a comunidade e o coidado”.
Así mesmo, convidou a reinterpretar este legado non como unha reliquia do pasado, senón como unha proposta vixente para afrontar os desafíos actuais, apostando por unha convivencia máis humana e sostible.
Un proxecto colectivo que mira máis aló da efeméride
Clausúraa institucional correu a cargo da alcaldesa de Bergondo, Alejandra Pérez Márquez, quen destacou o carácter colectivo da conmemoración e o esforzo conxunto de administracións, entidades e veciños.
Durante a súa intervención, subliñou que o mosteiro é un dos elementos que mellor representan a identidade do municipio, xunto a outros enclaves emblemáticos. Lembrou que se trata dun ben de interese cultural e dun punto clave dentro do Camino Mariñán, recentemente recoñecido como itinerario cultural.
A alcaldesa anunciou unha programación anual que incluirá exposicións, concertos, representacións teatrais e visitas guiadas, co obxectivo de achegar o mosteiro tanto a visitantes como á propia cidadanía. “Queremos que este espazo siga tendo vida e que sexa un lugar de encontro para todos”, afirmou.
Así mesmo, puxo en valor o papel da comunidade no mantemento do recinto, destacando o labor de voluntarios e colectivos que contribuíron a preparar o espazo para esta celebración.
Música, memoria e experiencia compartida
O acto estivo acompañado por varias actuacións musicais a cargo de Keilin e Vilariño, que achegaron un fío emocional á xornada. As súas interpretacións se intercalaron coa proxección de audiovisuais que repasaron a historia do mosteiro, ofrecendo ao público unha visión máis completa da súa evolución ao longo dos séculos.
Tras a clausura do bloque institucional, os asistentes participaron nunha visita guiada polo recinto monástico, que incluíu o acceso á capela de Santa Catalina e outros espazos de interese. Esta actividade permitiu coñecer de preto elementos arquitectónicos e patrimoniais que forman parte da historia do lugar.
A xornada concluíu cunha degustación de viño acompañada do tradicional Sopapo do Mosteiro de Bergondo, nun ambiente distendido que reforzou o carácter comunitario da celebración.
Nove séculos de historia que seguen escribíndose
O mosteiro de San Salvador, declarado monumento histórico-artístico, conserva importantes elementos do románico orixinal, aínda que sufriu transformacións ao longo dos séculos, como as derivadas dun incendio na Idade Media. A pesar das adversidades, o conxunto logrou manterse como un referente cultural e espiritual.
Situado no “Camiño Mariñán”, o cenobio foi testemuña da evolución histórica de Galicia e da influencia de distintas correntes culturais e relixiosas. O seu legado non se limita á arquitectura, senón que abarca tamén aspectos como a organización do territorio, a actividade económica ou a vida social.
Co inicio desta conmemoración, Bergondo abre un ano de actividades que non só miran o pasado, senón que proxectan o futuro dun espazo que segue sendo símbolo de identidade. Nove séculos despois, o mosteiro continúa sendo un lugar onde a historia, a comunidade e a memoria entrelázanse para dar sentido ao presente e orientar o porvir.
