Galicia reduce a exclusión social, pero aumenta o risco de consolidar a precariedade estrutural

Menos exclusión, máis fraxilidade

Os datos reflicten unha realidade complexa e paradoxal. Entre 2018 e 2024, a exclusión social en Galicia redúcese do 16,8 % ao 12,7 %, o que supón unhas 342.000 persoas afectadas. Con todo, este descenso explícase case exclusivamente pola redución da exclusión moderada, mentres que a exclusión severa apenas varía e segue afectando a unhas 168.000 persoas, en torno ao 6,3 % da poboación.

Ao mesmo tempo, o espazo da integración mostra unha deterioración significativa. A integración plena redúcese en 8,6 puntos porcentuais, mentres que a integración precaria crece con forza, pasando do 31,1 % ao 43,8 % da poboación. É dicir, cada vez máis persoas non están formalmente excluídas, pero viven nunha situación de vulnerabilidade constante.

“Estamos ante unha sociedade menos excluída en termos estritos, pero moito máis fráxil”, sinalou Thomas Ubrich, quen advertiu de que “cando case a metade da poboación vive en equilibrio inestable, calquera crise pode empuxala rapidamente cara á exclusión severa”.

O informe constata que a precariedade deixou de ser unha situación transitoria para converterse nun trazo estrutural do modelo social. Afecta a traballadores con emprego, a fogares con ingresos axustados, a persoas maiores e a familias con menores, incluíndo a colectivos que ata hai poucos anos considerábanse relativamente protexidos.

“A exclusión xa non está nas marxes; está a desprazarse cara ao centro da sociedade”, subliñou Ubrich.

A vivienda, principal factor de exclusión

Emprego e salarios: recuperación insuficiente

Galicia mellorou os seus indicadores laborais. A ocupación crece un 6 %, o paro baixa do 13 % ao 9 % e a temporalidade redúcese ao 16 %. Con todo, esta mellora non se traduce en integración social para unha parte significativa da poboación. Os salarios reais apenas creceron un 0,7 %, unha vez descontada a inflación, e a inestabilidade laboral grave segue afectando ao 5,6 % das persoas ocupadas.

“O emprego xa non garante saír da exclusión”, recolle o informe, que identifica este paradoxo como un dos principais retos das políticas sociais e laborais.

Pobreza, ingresos e carencias materiais

En 2024, o 14 % da poboación galega (unhas 381.000 persoas) atópase en risco de pobreza, fronte ao 22 % de 2020. A pobreza severa afecta ao 6 %, unhas 158.000 persoas. Con todo, persiste unha elevada fraxilidade cotiá, xa que o 27 % non pode afrontar gastos imprevistos, o 17 % non pode manter a súa vivenda a unha temperatura adecuada e o 4 % non pode permitirse unha alimentación adecuada de forma regular.

O informe alerta ademais da insuficiente cobertura do sistema de garantía de ingresos. O Ingreso Mínimo Vital só chega ao 51 % das persoas en pobreza severa en Galicia, e máis da metade dos fogares nesta situación non recibiu información sobre a prestación. Paralelamente, a RISGA reduciu a súa cobertura á metade, pasando do 0,94 % ao 0,50 % da poboación.

Soidade e debilitamento dos vínculos

A exclusión social empeora claramente a percepción da saúde, sobre todo a mental, e en Galicia este efecto é máis intenso que no conxunto do Estado. En todas as idades, quen está en exclusión puntúan peor a súa saúde que as persoas integradas.

O 18 % da poboación galega, máis de 480.000 persoas, presenta problemas de exclusión en coidados da saúde, cinco puntos máis que en 2018. O 29,8% da poboación galega valora negativamente a súa saúde física e o 18% a súa saúde mental, por encima da media estatal (20% e 11,8%).

O informe subliña tamén o aumento do illamento social e a soidade non desexada. Mentres que o illamento afecta só ao 4 % dos fogares integrados, elévase ata o 25 % entre os fogares en exclusión severa.

Chama á responsabilidade colectiva

Desde a Fundación FOESSA insístese en que o informe non é só un diagnóstico, senón unha ferramenta para a acción. “O maior risco é normalizar a fraxilidade”, concluíu Thomas Ubrich. “Se non se actúa con políticas estruturais e sostidas, a precariedade de hoxe será a exclusión crónica de mañá”.

Cáritas en Galicia convida así a repensar o modelo social, reforzar os sistemas de protección e construír un novo pacto social que sitúe a vida, os coidados e a cohesión social no centro das decisións públicas.

Amplio ámbito de divulgación

A difusión do Informe FOESSA apóiase nunha axenda de actos que combina dimensión institucional, análise técnica e diálogo social, co obxectivo de situar as súas principais conclusións no centro do debate público galego.

O programa arrinca en Santiago de Compostela cunha presentación institucional na sede da Valedora do Pobo e a posterior entrega do informe ao presidente do Parlamento de Galicia, e continúa cunha xornada técnica dirixida a voluntariado e persoal técnico das cinco Cáritas Diocesanas, centrada na análise compartida dos datos e as súas implicacións sociais.

O percorrido divulgativo esténdese mañá a Vigo cunha presentación #ante entidades do terceiro sector que incorpora mesas de debate sobre vivenda, emprego, dereitos e integración social, reforzando o papel do Informe FOESSA como unha ferramenta de referencia para comprender a exclusión social e orientar a acción e a incidencia social e política en Galicia.

Accede

al informe completo:
https://www.foessa.es/main-files/uploads/sites/16/2026/01/Galicia_Informe-sobre-exclusion-e-desenvolvemento-social_2025_web-2.pdf Sobre o informe FOESSA. O IX Informe FOESSA é o resultado do traballo de case 500 persoas. Detrás del hai un equipo solvente e comprometido coa realidade de quen máis sofren a exclusión: 180 investigadores de 51 universidades, centros de investigación e entidades sociais, xunto a máis de 300 profesionais que realizaron as enquisas. No caso de Galicia, entrevistouse a unha mostra representativa de 590 fogares nas provincias da Coruña, Lugo, Ourense e Pontevedra, dedicando máis dunha hora en cada fogar para coñecer de preto as súas condicións de vida e as súas dificultades cotiás.