O Congreso de vocacións, xornada de relatorios e obradoiros

A Igrexa en España celebra o seu Congreso de Vocacións «Para quen son?«, desde o venres, 7 de febreiro, ata o domingo, día 9. O Congreso celébrase no «Madrid-Area» e  pódese seguir na páxina web do Congreso e no canal de Youtube da Conferencia Episcopal. A Asemblea Plenaria da CEE encomendou a organización deste evento ao Servizo de Pastoral Vocacional . A Conferencia Episcopal Española pecha, con este Congreso, o seu ciclo do Plan Pastoral que iniciou en 2021.

Día segundo. Catro itinerarios: Palabra, Comunidade, Suxeito, Misión

A xornada comezou coa celebración da eucaristía, presidida por Mons. Jesús Pulido, bispo de Coria-Cáceres.

A continuación deu comendo a sesión da mañá con dous relatorios para todos os congresistas. No pavillón Area, Eloy Bo de la Fuente, catedrático da Facultade de Teoloxía do Norte (Burgos), pronunciou a conferencia do itinerario Comunidade (descargar aquí); e no pavillón Satélite, José Luis Albares Martín, profesor titular do Centro Universitario Cardeal Cisneros, en Alcalá de Henares (Madrid), pronunciou o relatorio na itinerario Palabra (descargar aquí).

Pola tarde interviñeron María Concepción Isart Hernández, da Universidade Católica de Valencia quen desenvolveu a itinerario Vocación (descargar aquí);  e no pavillón Satélite interveu María José Castejón Giner, do Instituto Secular Servas Seglares de Xesucristo Sacerdote que desenvolveu o itinerario Suxeito (descargar aquí).

Itinerario Palabra

No primeiro itinerario do Congreso de Vocacións, José Luis Albares parte da constitución dogmática Dei Verbum para identificar ata quince arquetipos de chamada na Sagada Escritura

Dei Verbum establece que o Concilio busca expoñer a doutrina xenuína sobre a divina revelación e sobre a súa transmisión e este enfoque, sinala Albares, pódese relacionar coa pasaxe de Marcos 3, 13-14, onde se narra como Jesús chama aos seus discípulos para que estean con el e envíaos a predicar. Esta conexión, prosegue, permítenos reflexionar sobre o significado de «estar con Xesús», a transmisión da revelación e a chamada vocacional.

Desta forma, o primeiro obxectivo dos discípulos é «estar con el» (Mc 3, 14a), non só como unha cuestión de proximidade física, senón dunha relación profunda e amigable. A Dei Verbum describe a revelación como un «diálogo amigable» onde Deus revélase a si mesmo e comunícase coa humanidade: «Deus invisible fala aos homes como amigos, movido polo seu gran amor». A revelación, polo tanto, é unha invitación a unha relación persoal do home co creador. A fe cristiá baséase neste diálogo, onde cada crente é chamado a recoñecer que «son amado-chamado, por iso existo».

Ao darse, a revelación non pode quedar na intimidade dunha relación pechada con Deus debe ser transmitida. Tomando novamente a autoridade de a Dei Verbum, afirma que Deus benignamente… dispuxo que todo o que revelara para a salvación dos homes permanecese íntegro para sempre. De aquí, resulta fácil deducir que a misión da Igrexa é evanxelizar, levando a mensaxe de Cristo a todos os pobos (Mt 28, 19). Desde esta perspectiva, a evangelización non trata soamente da transmisión de doutrinas, senón da presentación de Xesucristo, quen se fai presente na historia. A misión da Igrexa é, neste sentido, unha expresión da economía da revelación.

A chamada de Deus é algo central na experiencia cristiá. A Escritura reafirma esta percepción, pois está chea de relatos de vocación, onde Deus toma a iniciativa e chama a persoas a cumprir unha misión. Estes relatos seguen un patrón: unha situación inicial, unha manifestación de Deus, unha resposta de dispoñibilidade, unha misión encomendada e, a miúdo, unha obxección por parte do chamado.

1. Agricultor, gandeiro: representa o dinamismo da chamada, onde a semente da Palabra debe caer nun terreo fértil (Mc 4, 1-20).

2. Construtor: simboliza a edificación da comunidade de fe, onde cada un contribúe ao proxecto de Deus (1 Cor 3, 9).

3. Xuíz: implica discernimiento e servizo á comunidade, guiando a outros na xustiza (Mt 5, 20).
4. Curador, médico: a curación é unha misión que supón restaurar as persoas e comunidades (Mt 8, 17).
5. Loitador, soldado, guerreiro, sentinela: bríndannos a idea de que a chamada de Deus require unha resposta valente, induce a interpretar as opcións do crente como unha conquista que hai que vivir día a día (1 Sam 17, 45).
6. Mestre, educador: Deus educa o seu pobo e Xesús é o Mestre por excelencia. A resposta á vontade do Señor capacita o crente para ensinar a verdade (Dt 8, 2-6).
7. Mediador, sacerdote: é crucial na relación entre Deus e a humanidade, exemplificado por figuras como Abrahán e Moisés, e culmina en Xesucristo. A misión implica construír relacións e escoitar as necesidades dos demais. (1 Tim 2, 4-6).
8. Pai, nai: esenciais para a vocación, reflectindo a paternidade de Deus e a maternidade da Virxe María, simbolizando amor e coidado. A chamada divina convida a desenvolver un amor fraternal cara aos demais (Éx 4, 22).
9. Pastor, guía: representa a responsabilidade de guiar a outros no camiño de Deus. A vocación implica ser un punto de referencia para os demais (Xn 10, 11).
10. Peregrino, camiñante: en busca de Deus, seguindo o camiño cara á Xerusalén celeste, como o fixo Israel na súa travesía. A chamada é o inicio dunha viaxe cara á plenitude (Sal 84, 4).
11. Pescador de homes: convidar a outros á salvación, transformando a pesca nun símbolo de relación e servizo (Mt 4, 19).
12. Predicador, profeta, mensaxeiro: esenciais na misión de evangelización, coa súa capacidade de escoitar e responder á Palabra (Mt 28, 19).
13. Servo, servidor: reflicte a identidade de quen recibe unha misión de Deus, destacando o servizo e a humildade, como exemplifica Xesús (Mc 10, 45).
14. Esposo, esposa: simboliza o amor e a comuñón, onde a chamada divina se vive como unha experiencia de amor único (Is 62, 5).
15. Testemuña: testemuña a veracidade non só coa comunicación verbal, senón co testemuño existencial. Constitúe un elemento básico e prové a necesaria credibilidade para interpretar con froito o mandato vocacional (Xn 18, 37).

Itinerario Misión

Eloy Bueno de la Fuente sinalou que falar de comunidade nun evento sobre pastoral vocacional é «fundamental», xa que toda vocación cristiá é eclesial e a vida da Igrexa maniféstase como un dinamismo continuo de vocacións. A vocación e a comunidade están intrinsecamente unidas, como o expresa o papa Francisco: sen o «nós» que transcende o «eu», a vida eclesial fractúrase.
Neste sentido, toda pastoral vocacional intenta salvar a distancia que as persoas establecen entre a fe persoal e a realidade da comunidade eclesial. Se isto non ocorre córrese o risco de reducir a eclesialidade a un cumprimento de normas ou á pertenza a un grupo, en lugar de recoñecer que a Igrexa é unha realidade persoal, na que as relacións son fundamentais.
Eloy Bueno establece que a Igrexa como ekklesía, é unha comunidade de chamados, que existe grazas á iniciativa de Deus e que, polo tanto, antecede á Igrexa e a cada crente. Con todo, vocación e misión están intimamente ligadas, pois ser cristián implica unha decisión consciente en resposta á graza de Deus. Desde esta perspectiva, apuntou Bueno de la Fuente, o Bautismo non é só un rito, senón o inicio dunha vida que integra o individuo na historia de amor de Deus coa humanidade.
En relación ao Concilio Vaticano II, no que se introduciu a noción de «Pobo de Deus» e establecendo e destacando a igualdade e dignidade de todos os bautizados, o bautismo implica que todos somos corresponsables da misión da Igrexa. A máxima expresión da dignidade de cada bautizado maniféstase na súa participación activa na vida da Igrexa, que debe ser entendida como unha «comunidade en saída, comprometida co mundo».
Só desta forma, proseguiu, a Iglesia superará a comprensión de si mesma como unha entidade abstracta, pasando a realidade concreta, habitada por persoas, cada unha no seu contexto específico. Dentro desta variedade de circunstancias, as Igrexas locais cobran protagonismo erixíndose como estrutura básica de la Iglesia universal, onde cada comunidade, coa súa casuística, debe ser vista como un «nós» eclesial. E todo iso sen esquecer que a familia, como «Iglesia doméstica», tamén xoga un papel crucial na transmisión da fe e na vivencia da vocación.
A diversidade de vocacións na Igrexa debe ser entendida como algo que produce un enriquecemento mutuo: cada membro ten un papel que desempeñar, e a comunidade debe fomentar un ambiente no que se produza o florecemento destas vocacións. Seguindo o fío da argumentación de Bueno de la Fuente, a pastoral vocacional debe ser transversal, integrando todas as dimensións da vida eclesial. Como xa se comentou anteriormente, o discernimiento comunitario é unha cuestión esencial para identificar e promover vocacións: a comunidade debe ser protagonista neste proceso, recoñecendo que cada vocación xorde en resposta ás necesidades de la Iglesia.

Itinerario Misión

O relatorio correspondente ao cuarto e último itinerario do Congreso Nacional de Vocacións 2025 correu a cargo de María Consolación Isart. Ela comezou a súa exposición destacando a paixón por evanxelizar como aquilo que nos apela e convida a reflexionar sobre a nosa responsabilidade como cristiáns. A pregunta inicial que xorde é: «Por que evanxelizar?» A resposta, ao seu xuízo, é clara: a Igrexa ten a obrigación de anunciar a Xesucristo a todos os pobos, tal como se nos lembra no mandato de Xesús: «Ide ao mundo enteiro e proclamade o Evanxeo».
Con todo, a pesar desta rotundidade evanxélica é fundamental que cada un de nós recoñeza o seu papel como misioneiro. Isart citou unha enquisa recente que revelou que un 72 % dos católicos nunca intentara falar da súa fe, o que a levou a cuestionarse se estamos contaxiados polo relativismo que nos rodea.
A historia da Igrexa móstranos que a actividade misioneira brota do dinamismo da fe, onde a maioría dos evanxelizadores eran laicos. A evangelización realízase no cotián, no fogar, no traballo, e non necesariamente en grandes eventos. A paixón por evanxelizar «xorde da experiencia persoal con Cristo». «Non é o mesmo —afirmou— coñecer a Xesús que non coñecelo», e esta vivencia impúlsanos a compartilo con outros. A Igrexa crece por atracción, e aí é onde cada novo cristián ten a responsabilidade de transmitir a súa experiencia. A historia está chea de exemplos de persoas que, con pouco coñecemento, lograron levar a moitos a Cristo. Porque a evangelización non é un adorno para a vida, senón unha responsabilidade ineludible. San Xoán Crisóstomo lémbranos que «Cristián, terás que dar conta do mundo enteiro!».
Tamén sinalou que a evangelización diríxese especialmente á mocidade, quen ten o potencial de transformar a sociedade. Con todo, neste contexto é crucial que se lles presente un «ideal atractivo». A educación na oración é fundamental, xa que «non se pode dar a coñecer a Deus unicamente con palabras», e hai que dar aos máis novas formas de conectarse con Deus e preparalos para levar a súa mensaxe a outros. Ademais da oración, a acción emerxe tamén como algo esencial, pois non abonda con charlas e bos consellos, senón que debemos «educar a vontade da mocidade» para que actúen en consecuencia.
O acompañamento, como se viu ao longo de todos os relatorios, é outro aspecto clave. Como é sabido, o papa Francisco convídanos a ser «persoas-cántaros» que dean de beber aos demais, e neste sentido, a amizade é o medio máis eficaz para levar o amor de Deus a outros. Este apostolado realízase un a un, con paciencia e respecto, seguindo o exemplo de Xesús. A evangelización non busca resultados inmediatos, senón que se basea na confianza en que Deus actúa en cada corazón.
Por último, Isart concluíu con moito optimismo que a secularización do mundo non é irreversible. Se todos nos convertemos en apóstolos de apóstolos e forxamos unha minoría santa, poderemos transformar a sociedade, sendo testemuñas da alegría que supón seguir a Xesucristo.

Itinerario Suxeito

María José Castejón Giner, do Instituto Secular Servas Seglares de Xesucristo Sacerdote desenvolveu o itinerario Suxeito. María José Castejón puxo de manifesto a importancia de ir formando persoas que descobren a súa vocación como algo que configura a súa identidade persoal. Segundo destacou, «desexamos suscitar a pregunta “Para quen son?” fronte a unha cultura que promove a idea do home sen vocación. Por iso resulta fundamental o discernimento, a formación e o acompañamento.
A vocación: é un camiño de encontro e comuñón xa que desde o principio xa existía a Palabra. Este principio convídanos a explorar tres dimensións fundamentais do suxeito de toda vocación: o eu, o ti e o nós. Estas dimensións axúdannos a afondar na nosa identidade, a nosa relación con Xesucristo e a nosa pertenza á comunidade de crentes.
Na relación cun mesmo, o eu convídanos a mirar cara a dentro e recoñecer que cada un de nós é un suxeito de vocación, estamos «abertos á transcendencia». A dignidade humana e a vocación cristiá son resaltadas na constitución Lumen gentium, que nos lembra que «fomos creados a imaxe e semellanza de Deus».
Esta conciencia de ser criaturas conéctanos coa nosa propia vulnerabilidade e, ao mesmo tempo, coa sede de infinitud que nos impulsa a buscar a Deus. No encontro con Xesucristo dáse o ti, e céntrase na relación íntima co Verbo. En fase máis avanzada, este encontro persoal con Deus Trinitario convidasenos á conversión e a querer avanzar máis no seu coñecemento. Desta forma, «no encontro co Ti amoroso de Deus» recoñecemos a nosa identidade como fillos e irmáns, chamados a seguir as pegadas de Cristo e a participar na súa misión. Este encontro transforma a nosa vida e convértenos en testemuñas do amor e a misericordia de Deus.
Finalmente, está a dimensión do nós lévanos a entender que a nosa relación co ti condúcenos a unha comunidade. «Non estamos sos no noso camiño espiritual; somos parte dun corpo máis grande, o Corpo de Cristo», indicou. Esta comuñón chámanos a vivir en solidariedade e amor mutuo, reflectindo o amor de Deus nas nosas relacións cotiás. Do mesmo xeito, a fe en Xesucristo impúlsanos a xerar relacións novas baseadas no amor e a misericordia.
Participar na vida da Igrexa é unha resposta á chamada para ser «apóstolos das vocacións». Esta invitación desafíanos a ser xeradores dunha cultura vocacional, onde cada un de nós é mediador de vocación para outros. Neste proceso, a provocación é esencial, xa que xera reaccións e preguntas que nos levan a un encontro con Cristo. De maneira inevitable, «a experiencia persoal de Deus» é fundamental así mesmo, combinada coa experiencia comunitaria que nos convida a camiñar xunto a outros na fe.

64 obradoiros e experiencias

Tras os dous relatorios, pola mañá e da tarde, desenvólvense os 64 obradoiros, ao redor dos catro itinerario: Palabra, Comunidade, Misión, Suxeito, nos que participan os máis de 3000 congresistas asistentes.

Ás dez da noite deu comezo o festival coa participación de Shemá Marta Mesa Irmás Pobres de Santa Clara Musical Soños de Toño Casado e Hakuna Group Music, que se pode seguir aquí:

Previous articleO Congreso de vocacións, en directo
Next articleO arcebispo preside en Boiro a Misa na Xornada de Mans Unidas