Reflexión y diálogo sobre el papel de la mujer en la Iglesia

No marco das conmemoracións do Día Internacional da Muller, o colectivo Igrexa polo Traballo Decente organizou o pasado xoves 6 de marzo unha mesa redonda titulada “O papel da muller na Igrexa”. O evento tivo lugar no salón de actos do Instituto Teolóxico Compostelán, e reuniu a un nutrido público interesado en debater e reflexionar sobre o rol, as contribucións e os desafíos das mulleres dentro da institución eclesial.

A mesa redonda contou coa participación de figuras relevantes no ámbito eclesial e social: Fátima Noya, Delegada Episcopal para as Misións; Macamen Díaz, Relixiosa da Compañía de María; Pilar Farjas, Directora de Cáritas Diocesana de Santiago de Compostela; e Eugenia González, Responsable das Unidades Pastorais (UPAs) de Milladoiro e Teo. As relatoras achegaron unha variedade de perspectivas, desde experiencias persoais ata análises estruturais sobre o lugar da muller na Igrexa e na sociedade. Todo iso moderado polo xornalista Manolo Fraga.

Inicio do encontro: Unha chamada á reflexión

O evento abriuse cunha cálida benvida a cargo do arcebispo de Santiago de Compostela, mons. Francisco Prieto, quen destacou a relevancia de crear espazos de diálogo sinceros e construtivos: “É necesario falar desde a verdade e desde o corazón”, sinalou, subliñando que o tema do papel da muller na Igrexa segue sendo unha cuestión fundamental para avanzar cara a unha comunidade máis inclusiva. Na súa intervención, mencionou os recentes nomeamentos de mulleres en posicións clave dentro da estrutura eclesiástica, promovidos polo Papa Francisco. Con todo, matizou que o feito de que estes nomeamentos sigan sendo noticia reflicte o camiño que aínda queda por percorrer cara á normalización da igualdade de xénero na Igrexa.

“O obxectivo deste encontro non é só falar do que fan as mulleres na Igrexa, senón reflexionar sobre o que achegan e como a súa presenza transforma as nosas comunidades”, explicou o prelado compostelán, poñendo de relevo a importancia de que estes debates teñan continuidade e se traduzan en accións concretas.

Pilar Farjas: Tres décadas de liderado e dedicación en Cáritas

Pilar Farjas, cunha destacada traxectoria como directora de Cáritas Diocesana de Santiago, foi a encargada de abrir as intervencións. Compartiu apaixonadas reflexións sobre o seu percorrido de máis de tres décadas en Cáritas, describindo esta etapa como “o último paso” dunha vida dedicada ao servizo comunitario e á Igrexa. “Para min é como o último paso, porque é o que teño ao final, dunha dedicación que comezou hai 18 ou 20 anos en Zaragoza, na miña vida en comunidade cristiá xuvenil de San José de Pignatelli”, lembrou con nostalxia.

Farjas falou tamén dos retos de liderar e asumir responsabilidades no ámbito de Cáritas, especialmente desde a perspectiva dunha muller: “Estamos afeitos a expomos o papel como muller, liderando, tomando responsabilidades nunha vida longa”, reflexionando sobre a súa experiencia persoal e profesional.

Así mesmo, destacou un dato relevante sobre a composición de Cáritas: “o 72% das persoas que forman parte de Cáritas Diocesanas son mulleres, incluíndo voluntarias, directoras, equipos directivos e persoal técnico”. Este liderado feminino, sinalou, reflicte unha tendencia xeral na Igrexa, onde a participación das mulleres é maioritaria. “En Cáritas somos maioría e nas estruturas de dirección tamén”.

Pilar Farjas reafirmou a súa pertenza e compromiso coa Igrexa: “É o lugar onde nacín, onde me criei, onde constituín os meus valores, onde fun educada e onde me sentín sempre parte”. Con este firme sentido de identidade, mostrouse motivada a continuar o seu labor con entrega e dedicación en Cáritas.

Eugenia González: O multifacético labor pastoral nas parroquias

Pola súa banda, Eugenia González, responsable das UPAs de Milladoiro e Teo, brindou unha visión próxima e práctica do seu labor pastoral. Destacou o seu papel multifacético dentro das parroquias, un labor que comezou como voluntaria e que, co tempo, evolucionou ata converterse nun compromiso laboral. Entre as súas responsabilidades atópanse a xestión financeira das parroquias, que considera “a tarefa peor”, e a atención ás persoas. Ademais, é catequista e voluntaria.

Durante a súa intervención, González subliñou a predominancia feminina nas parroquias, comentando que “en Cáritas, nós somos o 95%. Todas somos mulleres: as catequistas, as voluntarias, as traballadoras sociais e mesmo as limpadoras”.

Macamen Díaz: En busca de igualdade desde a educación e o voluntariado nos cárceres

Nun contexto diferente, Macamen Díaz narrou a súa experiencia como voluntaria en pastoral penal no cárcere de Teixeiro. Abordou temas como a desigualdade de xénero na sociedade e na Igrexa, e o papel das mulleres en situacións de vulnerabilidade: “Toda a miña vida fun educadora porque pertenzo a unha institución vinculada á educación. Cando me xubilei, busquei novas formas de contribuír, e comecei como voluntaria en pastoral penal”, compartiu.

Macamen Díaz explicou o seu traballo con persoas privadas de liberdade, destacando a especial situación das mulleres en prisión. “No cárcere as mulleres son as últimas entre os últimos. Ninguén se acorda delas, e dentro do mundo penal, todo está montado desde unha visión masculina”, afirmou, engadindo que as reclusas enfrontan cargas adicionais como a maternidade e as adaptacións a estruturas pensadas para homes.

Ademais, compartiu como a súa experiencia como voluntaria foi ben acollida polas persoas privadas de liberdade: “Recíbennos marabillosamente ben. Se atopan a alguén que lles dá un abrazo ou unha palabra que os significa como persoas, iso xa é liberador”.

Na súa análise sobre a participación das mulleres na Igrexa, Díaz citou o Papa Francisco: “As lexítimas reivindicacións dos dereitos das mulleres expoñen á Igrexa profundas preguntas que non poden eludirse superficialmente”. Desde a súa perspectiva, considerou que aínda queda moito por facer para alcanzar unha igualdade real: “Se as mulleres non podemos participar ao mesmo nivel que os homes, sempre haberá desigualdade. Soñamos cunha Igrexa inclusiva, unha Igrexa de iguais onde homes e mulleres esteamos na mesma altura”.

Fátima Noya: As misións como esencia da Igrexa misioneira

Finalmente, Fátima Noya, como Delegada Episcopal para as Misións, ofreceu unha perspectiva global sobre o labor misioneiro: “O meu papel é ser unha ponte entre os misioneiros en todo o mundo e a Diocese”. Noya valorou o dinamismo das misións e recalcou que a Igrexa, por natureza, está chamada a ser misioneira.
Durante a súa intervención, destacou que o seu labor implica traballar con misioneiros e misioneiras repartidos polo mundo, mantendo contacto tanto con aqueles que retornaron como con quen permanece no estranxeiro. Afirmou que actualmente hai unha paridade entre homes e mulleres nas misións, o que considerou un paso positivo cara á igualdade.
Fátima rexeitou a idea de que as misións sexan algo do pasado: “A Igrexa existe para ser misioneira, para evanxelizar, e no momento en que non o sexamos, quizais debamos dedicarnos a outra cousa”.
Así mesmo, resaltou o papel crucial das misioneiras e das mulleres en xeral dentro da Igexa, así como a importancia da vida contemplativa, expresando a súa admiración polas mulleres que sosteñen a Igrexa coa súa oración desde os conventos.
Fátima Noia subliñou que os misioneiros e misioneiras son “o zume da Igrexa” e o exemplo máis claro de quen traballa polo Reino de Deus no mundo.

Un futuro de igualdade e participación

 Ao longo do evento, xurdiron reflexións sobre como avanzar cara a unha maior inclusión da muller na Igrexa. Pilar Farjas destacou que, aínda que a Igrexa é maioritariamente feminina na súa base, aínda queda moito por facer para que as mulleres participen plenamente nos órganos de decisión. Nunha liña similar, Macamen Díaz sinalou que, aínda que percibe avances significativos no pontificado do Papa Francisco, aínda é necesario romper con estruturas xerárquicas e promover unha Igrexa verdadeiramente inclusiva.
Os asistentes tamén tiveron a oportunidade de intervir, expondo preguntas sobre a distinción de roles masculinizados e feminizados dentro da Igrexa. En resposta, o arcebispo lembrou o papel crucial das mulleres nos Evanxeos e nas primeiras comunidades cristiás, e avogou por abrir as portas a unha maior participación feminina en todos os niveis.
A mesa redonda concluíu cunha chamada conxunta a seguir traballando por unha Igrexa na que a igualdade non sexa unha excepción, senón unha norma.

 

Previous articleMons. Prieto preside a Eucaristía do Mércores de Cinza na Catedral de Santiago
Next articleDía do Seminario 2025 | Carta Pastoral de Mons. Francisco Prieto