A Arquidiocese de Santiago de Compostela abriu este venres, 16 de outubro, a fase diocesana da causa de canonización por confirmación do culto da serva de Deus Paterna Gundesíndez, venerada como Santa Paterna na parroquia de San Xulián de Arnois. O arcebispo, monseñor Francisco José Prieto Fernández, presidiu a sesión, que reuniu os responsables da investigación e a veciños dunha comunidade que transmitiu a súa memoria de xeración en xeración.
O acto deu comezo formal a un proceso destinado a investigar a súa figura e a continuidade dun culto que chega ata os nosos días. Nai de familia e vinculada á fundación do mosteiro de Arnois, Paterna viviu na Galicia do século X. O seu recordo permanece unido á caridade, á transmisión da fe e a unha devoción que segue formando parte da vida da parroquia.
Unha investigación ao servizo da verdade
O sacerdote Carlos Miramontes Seijas, postulador da causa, ofreceu unha contextualización histórica da Galicia na que viviu Paterna, marcada pola expansión da vida monástica e a consolidación do culto ao apóstolo Santiago. A introdución completouse coa proxección dunha descrición audiovisual sobre a súa vida e a pegada que deixou en Arnois.
Durante a sesión, o postulador leu a petición formal de apertura da causa. Nela destacou a confluencia de dous aspectos: a fe vivida e transmitida por Paterna e a permanencia dunha devoción milenaria. «É extraordinaria a continuidade da memoria respecto de a súa santidade», sinalou.
Tras a invocación ao Espírito Santo, deuse lectura ao nihil obstat do Dicasterio das Causas dos Santos, datado o 29 de setembro de 2025, que comunica a ausencia de obstáculos por parte da Santa Sé para a causa. Tamén se leron os decretos de nomeamento do tribunal delegado e da comisión histórica.
Prestaron xuramento e asinaron os membros do tribunal delegado: Víctor Suárez Gondar, delegado episcopal; Casimiro Fernández Núñez, promotor de xustiza, e Manuel Jesús Formoso Fernández, notario. Tamén o fixeron o postulador da causa, Carlos Miramontes Seijas, e os integrantes da comisión histórica: José Carlos Martín da Fouce, Luis Ángel Bermúdez Fernández, Luis Manuel Ibáñez Beltrán e Anxo Rodríguez Lemos..
Unha muller do século X na memoria do seu pobo
A presentación da causa situou a Paterna nunha familia estreitamente relacionada coa historia relixiosa da Galicia medieval. Esposa de Hermenegildo Aloítez e nai do bispo Sisnando II, a súa traxectoria aparece vinculada os mosteiros de Sobrado e Arnois.
Entre os trazos da súa vida expostos durante o acto destacou a súa relación con Pedro Martínez, quen chegaría a ser san Pedro de Mezonzo. Segundo a descrición presentada, Paterna amadrinou o fillo dunha serventa e contribuíu á súa formación e educación cristiá. Miramontes Seijas subliñou o valor dese xesto de caridade nunha sociedade marcada polas diferenzas entre a nobreza e quen estaba ao seu servizo.
A petición de apertura recolleu tamén distintas expresións da devoción mantida en Arnois: a celebración da súa festa o 19 de outubro, a veneración do seu sepulcro, a súa transformación en altar para a celebración da misa, un retablo e unha imaxe procesional dedicados a ela, así como unha confraría documentada desde 1638. A esas manifestacións sumouse, en 2012, a composición dun himno propio.
Miramontes agradeceu especialmente aos veciños de Arnois o seu papel na conservación desta memoria. A apertura da fase diocesana celebrouse, ademais, ás portas das celebracións en honra de Santa Paterna, unha circunstancia que deu ao encontro un significado especial para os fregueses presentes.
«A santidade non coñece distancias xeográficas nin distancias temporais»
«A santidade non coñece distancias xeográficas nin distancias temporais» Na súa intervención final, o arcebispo agradeceu aos membros do tribunal e da comisión histórica a responsabilidade asumida e pediulles desenvolver o seu traballo con fidelidade á verdade. Recorreu á imaxe bíblica do tesouro en vasillas de barro para expresar a delicadeza coa que debe estudarse unha vida humana na que a Igrexa busca recoñecer a acción de Deus.
Monseñor Prieto situou o sentido do proceso na chamada de todos os bautizados á santidade. Lembrou que esta se manifesta en tempos e circunstancias diferentes, a través da caridade, do anuncio do Evanxeo e dos diversos dons que enriquecen ás comunidades cristiás.
Aínda que Paterna poida parecer unha figura afastada, afirmou que «a santidade non coñece distancias xeográficas nin distancias temporais». Desde esa convicción, invitou a descubrir o que o seu testemuño pode achegar hoxe á vida da Igrexa diocesana.
O arcebispo evocou tamén a santidade cotiá e tantas veces anónima que se vive nas familias e nas parroquias. A apertura da causa quedou así acompañada dunha invitación dirixida a toda a diocese: recoñecer o don de Deus na historia das súas comunidades e responder a el na vida de cada día.
