Español
Galego
- José Fernando Juan Santos reflexionou sobre o silencio, o sentido e a profundidade como piares da pedagoxía contemporánea.
- O relator alerta sobre unha sociedade tecnolóxica que “encarcera” o ser humano na exterioridade digital.
- A xornada pechou o ciclo “Deseñar novos mapas de esperanza”, inspirado na recente Carta Apostólica sobre educación.
O Instituto Teolóxico Compostelán (ITC) clausurou este mércores 6 de maio unha nova edición das súas tradicionais Conferencias de Primavera, celebradas baixo o lema “Deseñar novos mapas de esperanza”, cunha reflexión centrada na dimensión interior da educación e os desafíos que expón a cultura contemporánea.
O ciclo, inspirado na Carta Apostólica publicada o 27 de outubro de 2025 con motivo do 60 aniversario da declaración conciliar Gravissimum educationis, abordou durante dúas xornadas algúns dos principais retos educativos actuais. A sesión de clausura tivo lugar na aula Magna do ITC e contou coa intervención de José Fernando Juan Santos, membro do Equipo de Evanxelización da Rede de Colexios Marianistas de España.
Baixo o título “Educar desde dentro: interioridade, sentido e experiencia na pedagoxía contemporánea”, o relator ofreceu unha ampla reflexión sobre a necesidade de recuperar espazos de interioridade nunha sociedade dominada pola inmediatez, a hiperconectividade e a dispersión da atención.
Durante a súa exposición, Juan Santos explicou que o concepto de interioridade, aínda que presente en pensadores clásicos e autores espirituais como santo Agostiño, Tareixa de Xesús ou Ignacio de Loiola, adquiriu unha relevancia especial na modernidade, cando “o suxeito se volve cara a dentro de si mesmo” e toma conciencia do seu mundo interior.
O conferenciante sinalou que o contexto actual presenta un paradoxo: mentres o ser humano dedica cada vez máis atención a estímulos externos, dispón de menos capacidade para coñecerse a si mesmo. Neste sentido, advertiu de que a sociedade tecnolóxica e dixital “encarcera” a subxectividade humana nunha constante exterioridade.
A partir desta reflexión, estruturou a súa intervención ao redor de tres conceptos fundamentais para a pedagoxía contemporánea: silencio, sentido e profundidade.
Sobre o primeiro, defendeu a necesidade do silencio como condición indispensable para a reflexión e o desenvolvemento privado. Segundo indicou, sen capacidade de reflexión o ser humano perde tamén a posibilidade de proxectarse cara ao futuro e queda atrapado nun “presentismo” permanente.
A segunda clave abordada foi o sentido. Juan Santos relacionou a perda de referencias e horizontes vitais con fenómenos como o nihilismo e o relativismo cultural, subliñando que moitas persoas, especialmente en contextos de vulnerabilidade, experimentan dificultades para responder a preguntas fundamentais sobre o propósito da vida e o futuro.
Finalmente, reivindicou a importancia da profundidade fronte á superficialidade dominante. Neste apartado defendeu prácticas como a lectura lenta, a conversación serena ou a contemplación pausada da realidade e da arte como camiños educativos capaces de formar unha razón máis reflexiva e un corazón máis aberto.
“A interioridade necesita tempo e paciencia”, afirmou o relator, quen destacou o papel do educador como acompañante dese proceso de crecemento persoal. Así mesmo, sinalou que a escola pode concretar esta tarefa mediante o coidado do silencio e a creación de espazos de lectura, escritura e reflexión personal.
A conferencia incorporou tamén referencias ao pensamento do Papa Francisco e á idea do “corazón” como lugar de integración da persoa e de apertura ao encontro cos demais, coa realidade e con Deus.
O acto contou tamén coa presenza do director do ITC, Alfonso Novo-Cid Fuentes, e do delegado para o Servizo do Desenvolvemento Humano Integral, José Ramón Amor Pan, nunha xornada que puxo o broche final ás Conferencias de Primavera do Instituto Teolóxico Compostelán, un ciclo que reivindicou a educación como unha ferramenta esencial para construír esperanza e afrontar os desafíos culturais e sociais do presente.
