{"id":58672,"date":"2025-04-25T21:05:59","date_gmt":"2025-04-25T19:05:59","guid":{"rendered":"https:\/\/archicompostela.org\/?p=58672"},"modified":"2025-05-01T22:07:54","modified_gmt":"2025-05-01T20:07:54","slug":"a-reutilizacion-do-patrimonio-eclesial-redundante","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archicompostela.org\/gl\/a-reutilizacion-do-patrimonio-eclesial-redundante\/","title":{"rendered":"A reutilizaci\u00f3n do patrimonio eclesial redundante","raw":"A reutilizaci\u00f3n do patrimonio eclesial redundante"},"content":{"rendered":"

Hoxe venres 25 de abril, no Mosteiro San Marti\u00f1o Pinario de Santiago de Compostela<\/strong> tivo lugar unha Xornada que abordou a xesti\u00f3n do patrimonio inmobiliario da Igrexa que se atopa redundante.<\/strong> Este tema \u00e9 unha preocupaci\u00f3n importante que afecta non s\u00f3 \u00e1 propia Igrexia, sen\u00f3n tam\u00e9n \u00e1 sociedade civil e \u00e1s distintas administraci\u00f3ns.<\/p>\n

A benvida estivo a cargo de mons. Francisco Jos\u00e9 Prieto,<\/strong> Arcebispo de Santiago, quen destacou a relevancia do patrimonio na cidade e describiuno como unha expresi\u00f3n de fe, historia e cultura.<\/strong> Citou ao Papa Francisco, refer\u00edndose ao congreso de 2018, quen considera que o coidado dos bens culturais eclesi\u00e1sticos equivale a “dar culto a Cristo”<\/strong>, sendo “testemu\u00f1o de fe”<\/strong> e “instrumentos de evangelizaci\u00f3n”.<\/strong> O Arcebispo salientou a importancia da beleza como cami\u00f1o cara a Deus e a necesidade de que as decisi\u00f3ns sobre este patrimonio sexan o “froito dunha reflexi\u00f3n coral”<\/strong> que integre \u00e1 comunidade cristi\u00e1 e \u00e1 comunidade civil, buscando a colaboraci\u00f3n interdisciplinar. Encomendou \u00e1 xornada esta mesma reflexi\u00f3n coral.<\/p>\n

A introduci\u00f3n do evento, realizada por Esteban Fern\u00e1ndez-Cobi\u00e1n<\/strong>, contextualizou a problem\u00e1tica, sinalando a dificultade que o mantemento de templos en desuso sup\u00f3n para a econom\u00eda das dioceses. Mencionou as primeiras directrices vaticanas de 2018<\/strong> sobre a disposici\u00f3n e reutilizaci\u00f3n de igrexas, promovidas polo ent\u00f3n Consello Pontificio para a Cultura. Estas directrices avogan por unha “reapropiaci\u00f3n continua”<\/strong> dos edificios, fac\u00e9ndoos “habitables e \u00fatiles”<\/strong>. Tam\u00e9n se presentou o tema do patrimonio das comunidades de vida consagrada<\/strong>, unha \u00e1rea menos explorada, vinculado ao simposio e volume “Carisma e Creatividade” de 2022. Mostr\u00e1ronse diversos exemplos internacionais e espa\u00f1ois de reutilizaci\u00f3n, desde clubs nocturnos e pistas de skate ata librer\u00edas e hoteis.<\/p>\n

O Profesor Andrea Longhi<\/strong>, arquitecto e historiador da arquitectura, abordou a perspectiva hist\u00f3rica e as directrices vaticanas de 2018. Explicou que a redundancia de igrexas non \u00e9 un fen\u00f3meno novo e que a situaci\u00f3n actual responde a m\u00faltiples factores como cambios demogr\u00e1ficos, culturais e un afastamento dos lugares f\u00edsicos. Subli\u00f1ou que o estudo dos valores hist\u00f3ricos e culturais<\/strong> dos edificios \u00e9 fundamental para a s\u00faa reutilizaci\u00f3n. Propuxo considerar os espazos baleiros como “espazos de espera, espazos de esperanza”<\/strong>. Destacou a necesidade de constru\u00edr comunidade<\/strong> antes de pensar no proxecto arquitect\u00f3nico. Presentou a idea da “pluralidade”:<\/strong> dos actores hist\u00f3ricos (promotores diversos, agora concentrados en parroquias), dos usos hist\u00f3ricos<\/strong> (as igrexas sempre foron espazos adaptativos, non s\u00f3 lit\u00farxicos), e do multiculturalismo actual.<\/strong> Identificou catro conceptos clave para a abordaxe: resiliencia<\/strong> (capacidade de adaptaci\u00f3n mantendo elementos fundacionais), sustentabilidade<\/strong> (ambiental, social, econ\u00f3mica, co reto do mantemento ordinario), corresponsabilidade<\/strong> (pluralidade de promotores e usos con visi\u00f3n compartida), e planificaci\u00f3n<\/strong> (visi\u00f3n unitaria para opci\u00f3ns ambiciosas). Expuxo preguntas desafiantes sobre a conveniencia da lexibilidade da antiga funci\u00f3n relixiosa na reutilizaci\u00f3n, a ambig\u00fcidade entre usos culturais (museos, concertos) e lit\u00farxicos, e a viabilidade da reversibilidade das intervenci\u00f3ns (un dogma en restauraci\u00f3n).<\/p>\n

O Profesor Luigi Bartolome<\/strong>i, especialista en patrimonio relixioso e cultural, centrou a s\u00faa intervenci\u00f3n no patrimonio das comunidades de vida consagrada<\/strong>, un tema cun nivel de desenvolvemento menor e m\u00e1is fragmentado que o das igrexas parroquiais. Presentou datos alarmantes sobre a diminuci\u00f3n significativa de consagrados e consagradas en Europa<\/strong> (-45% a -50% en Italia\/Europa), mentres que o n\u00famero de “casas” relixiosas dimin\u00fae en menor medida (-10% a -20%), o que xera unha notable infrautilizaci\u00f3n<\/strong> dos vastos complexos inmobiliarios. No resto do mundo, a tendencia \u00e9 inversa (aumento de persoas e casas). Sinalou que este patrimonio presenta fraxilidades<\/strong> como a extrema fragmentaci\u00f3n de propietarios, a gran amplitude dos complexos (a igrexa a mi\u00fado \u00e9 menos do 50% do volume) e a s\u00faa importancia urbana. A pol\u00edtica prevalecente para este patrimonio \u00e9 a capitalizaci\u00f3n (alugueiro)<\/strong>, a\u00ednda que as mulleres consagradas tenden a priorizar o “valor social”<\/strong>. Propuxo ver a reutilizaci\u00f3n como unha “diacon\u00eda territorial”<\/strong>, unha oportunidade para a construci\u00f3n de comunidade e integraci\u00f3n social. Considerou que unha igrexa pechada \u00e9 un “esc\u00e1ndalo”<\/strong>, xa que os bens cunha orixe p\u00fablica (doaz\u00f3ns) deber\u00edan manter unha accesibilidade p\u00fablica.<\/p>\n

El Profesor Albert Gerards<\/strong>, te\u00f3logo e coordinador do proxecto Transara, compartiu experiencias recentes de reutilizaci\u00f3n en Alema\u00f1a<\/strong>. Explicou que o proxecto Transara estuda o espazo sacro como un “fen\u00f3meno social”<\/strong>, onde o edificio interact\u00faa con persoas e acci\u00f3ns. A situaci\u00f3n en Alema\u00f1a caracter\u00edzase por un exceso de igrexas constru\u00eddas post-guerra e unha perda masiva de membros, proxectando peches significativos. Mencionou un cambio de mentalidade, pasando da ignorancia \u00e1 prioridade da reutilizaci\u00f3n e a colaboraci\u00f3n,<\/strong> a\u00ednda que as decisi\u00f3ns a mi\u00fado a\u00ednda non incl\u00faen \u00e1s persoas directamente afectadas. Subli\u00f1ou que “as igrexas pertencen a todos”<\/strong> e o seu novo uso debe beneficiar \u00e1 comunidade. Presentou categor\u00edas de reutilizaci\u00f3n baseadas en experiencias: simultaneidade<\/strong> (diversos usos no mesmo espazo, como igrexas-librer\u00eda ou igrexas culturais), separaci\u00f3n<\/strong> (divisi\u00f3n do espazo para distintos fins, como \u00e1reas lit\u00farxicas separadas de zonas sociais ou arquivos), e acumulaci\u00f3n<\/strong> (non definida explicitamente, pero presente en exemplos como os columbarios<\/strong>, que se converteron nunha categor\u00eda crecente en Alema\u00f1a, integrando espazos funerarios en igrexas activas ou reconvertidas). Conclu\u00edu que hai innumerables posibilidades, pero “non existen soluci\u00f3ns patentadas”<\/strong>, requirindo cada caso unha atenci\u00f3n especial e a inclusi\u00f3n da sociedade civil <\/strong>para atopar soluci\u00f3ns creativas.<\/p>\n

O debate final<\/strong> permitiu profundar en varios temas. Falouse do concepto de patrimonio como “paisaxe cultural”<\/strong>, integrando o constru\u00eddo e o natural, e a necesidade de di\u00e1logo coas preocupaci\u00f3ns contempor\u00e1neas da sociedade (ecolox\u00eda, sustentabilidade etc.)\/ etc.). Cuestionouse o uso do termo “redundante”,<\/strong> percibido como negativo e que non reflicte o esforzo da Igrexa no mantemento, contrast\u00e1ndoo co abandono de edificios p\u00fablicos por parte do Estado. Debateuse a viabilidade econ\u00f3mica e a sustentabilidade a longo prazo de usos comerciais ou culturais fronte \u00e1 opci\u00f3n da “ru\u00edna ordenada”<\/strong>, vista por alg\u00fans como unha soluci\u00f3n est\u00e9tica e espiritual v\u00e1lida. Finalmente, exp\u00faxose a posibilidade de que novas comunidades relixiosas reutilicen o patrimonio de ordes en declive.<\/strong> A\u00ednda que esta opci\u00f3n considerouse ideal, sinalouse que na pr\u00e1ctica \u00e9 dif\u00edcil debido \u00e1 falta de adaptaci\u00f3n de novas formas de vida relixiosa a estruturas antigas dese\u00f1adas para carismas espec\u00edficos. Con todo, present\u00e1ronse exemplos exitosos onde se atopa unha “utilidade semellante”<\/strong> \u00e1 finalidade orixinal do edificio.<\/p>\n

A xornada conclu\u00edu coa invitaci\u00f3n a un xantar e visitas guiadas \u00e1 Igrexa de San Francisco e San Marti\u00f1o Pinario, ofrecendo unha oportunidade para continuar o di\u00e1logo e a reflexi\u00f3n.<\/p>\n

Na seguinte ligaz\u00f3n p\u00f3dese visualizar a Xornada \u00edntegra:<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false,"raw":"Hoxe venres 25 de abril, no Mosteiro San Marti\u00f1o Pinario de Santiago de Compostela<\/strong> tivo lugar unha Xornada que abordou a xesti\u00f3n do patrimonio inmobiliario da Igrexa que se atopa redundante.<\/strong> Este tema \u00e9 unha preocupaci\u00f3n importante que afecta non s\u00f3 \u00e1 propia Igrexia, sen\u00f3n tam\u00e9n \u00e1 sociedade civil e \u00e1s distintas administraci\u00f3ns.\r\n\r\nA benvida estivo a cargo de mons. Francisco Jos\u00e9 Prieto,<\/strong> Arcebispo de Santiago, quen destacou a relevancia do patrimonio na cidade e describiuno como unha expresi\u00f3n de fe, historia e cultura.<\/strong> Citou ao Papa Francisco, refer\u00edndose ao congreso de 2018, quen considera que o coidado dos bens culturais eclesi\u00e1sticos equivale a \"dar culto a Cristo\"<\/strong>, sendo \"testemu\u00f1o de fe\"<\/strong> e \"instrumentos de evangelizaci\u00f3n\".<\/strong> O Arcebispo salientou a importancia da beleza como cami\u00f1o cara a Deus e a necesidade de que as decisi\u00f3ns sobre este patrimonio sexan o \"froito dunha reflexi\u00f3n coral\"<\/strong> que integre \u00e1 comunidade cristi\u00e1 e \u00e1 comunidade civil, buscando a colaboraci\u00f3n interdisciplinar. Encomendou \u00e1 xornada esta mesma reflexi\u00f3n coral.\r\n\r\nA introduci\u00f3n do evento, realizada por Esteban Fern\u00e1ndez-Cobi\u00e1n<\/strong>, contextualizou a problem\u00e1tica, sinalando a dificultade que o mantemento de templos en desuso sup\u00f3n para a econom\u00eda das dioceses. Mencionou as primeiras directrices vaticanas de 2018<\/strong> sobre a disposici\u00f3n e reutilizaci\u00f3n de igrexas, promovidas polo ent\u00f3n Consello Pontificio para a Cultura. Estas directrices avogan por unha \"reapropiaci\u00f3n continua\"<\/strong> dos edificios, fac\u00e9ndoos \"habitables e \u00fatiles\"<\/strong>. Tam\u00e9n se presentou o tema do patrimonio das comunidades de vida consagrada<\/strong>, unha \u00e1rea menos explorada, vinculado ao simposio e volume \"Carisma e Creatividade\" de 2022. Mostr\u00e1ronse diversos exemplos internacionais e espa\u00f1ois de reutilizaci\u00f3n, desde clubs nocturnos e pistas de skate ata librer\u00edas e hoteis.\r\n\r\nO Profesor Andrea Longhi<\/strong>, arquitecto e historiador da arquitectura, abordou a perspectiva hist\u00f3rica e as directrices vaticanas de 2018. Explicou que a redundancia de igrexas non \u00e9 un fen\u00f3meno novo e que a situaci\u00f3n actual responde a m\u00faltiples factores como cambios demogr\u00e1ficos, culturais e un afastamento dos lugares f\u00edsicos. Subli\u00f1ou que o estudo dos valores hist\u00f3ricos e culturais<\/strong> dos edificios \u00e9 fundamental para a s\u00faa reutilizaci\u00f3n. Propuxo considerar os espazos baleiros como \"espazos de espera, espazos de esperanza\"<\/strong>. Destacou a necesidade de constru\u00edr comunidade<\/strong> antes de pensar no proxecto arquitect\u00f3nico. Presentou a idea da \"pluralidade\":<\/strong> dos actores hist\u00f3ricos (promotores diversos, agora concentrados en parroquias), dos usos hist\u00f3ricos<\/strong> (as igrexas sempre foron espazos adaptativos, non s\u00f3 lit\u00farxicos), e do multiculturalismo actual.<\/strong> Identificou catro conceptos clave para a abordaxe: resiliencia<\/strong> (capacidade de adaptaci\u00f3n mantendo elementos fundacionais), sustentabilidade<\/strong> (ambiental, social, econ\u00f3mica, co reto do mantemento ordinario), corresponsabilidade<\/strong> (pluralidade de promotores e usos con visi\u00f3n compartida), e planificaci\u00f3n<\/strong> (visi\u00f3n unitaria para opci\u00f3ns ambiciosas). Expuxo preguntas desafiantes sobre a conveniencia da lexibilidade da antiga funci\u00f3n relixiosa na reutilizaci\u00f3n, a ambig\u00fcidade entre usos culturais (museos, concertos) e lit\u00farxicos, e a viabilidade da reversibilidade das intervenci\u00f3ns (un dogma en restauraci\u00f3n).\r\n\r\nO Profesor Luigi Bartolome<\/strong>i, especialista en patrimonio relixioso e cultural, centrou a s\u00faa intervenci\u00f3n no patrimonio das comunidades de vida consagrada<\/strong>, un tema cun nivel de desenvolvemento menor e m\u00e1is fragmentado que o das igrexas parroquiais. Presentou datos alarmantes sobre a diminuci\u00f3n significativa de consagrados e consagradas en Europa<\/strong> (-45% a -50% en Italia\/Europa), mentres que o n\u00famero de \"casas\" relixiosas dimin\u00fae en menor medida (-10% a -20%), o que xera unha notable infrautilizaci\u00f3n<\/strong> dos vastos complexos inmobiliarios. No resto do mundo, a tendencia \u00e9 inversa (aumento de persoas e casas). Sinalou que este patrimonio presenta fraxilidades<\/strong> como a extrema fragmentaci\u00f3n de propietarios, a gran amplitude dos complexos (a igrexa a mi\u00fado \u00e9 menos do 50% do volume) e a s\u00faa importancia urbana. A pol\u00edtica prevalecente para este patrimonio \u00e9 a capitalizaci\u00f3n (alugueiro)<\/strong>, a\u00ednda que as mulleres consagradas tenden a priorizar o \"valor social\"<\/strong>. Propuxo ver a reutilizaci\u00f3n como unha \"diacon\u00eda territorial\"<\/strong>, unha oportunidade para a construci\u00f3n de comunidade e integraci\u00f3n social. Considerou que unha igrexa pechada \u00e9 un \"esc\u00e1ndalo\"<\/strong>, xa que os bens cunha orixe p\u00fablica (doaz\u00f3ns) deber\u00edan manter unha accesibilidade p\u00fablica.\r\n\r\nEl Profesor Albert Gerards<\/strong>, te\u00f3logo e coordinador do proxecto Transara, compartiu experiencias recentes de reutilizaci\u00f3n en Alema\u00f1a<\/strong>. Explicou que o proxecto Transara estuda o espazo sacro como un \"fen\u00f3meno social\"<\/strong>, onde o edificio interact\u00faa con persoas e acci\u00f3ns. A situaci\u00f3n en Alema\u00f1a caracter\u00edzase por un exceso de igrexas constru\u00eddas post-guerra e unha perda masiva de membros, proxectando peches significativos. Mencionou un cambio de mentalidade, pasando da ignorancia \u00e1 prioridade da reutilizaci\u00f3n e a colaboraci\u00f3n,<\/strong> a\u00ednda que as decisi\u00f3ns a mi\u00fado a\u00ednda non incl\u00faen \u00e1s persoas directamente afectadas. Subli\u00f1ou que \"as igrexas pertencen a todos\"<\/strong> e o seu novo uso debe beneficiar \u00e1 comunidade. Presentou categor\u00edas de reutilizaci\u00f3n baseadas en experiencias: simultaneidade<\/strong> (diversos usos no mesmo espazo, como igrexas-librer\u00eda ou igrexas culturais), separaci\u00f3n<\/strong> (divisi\u00f3n do espazo para distintos fins, como \u00e1reas lit\u00farxicas separadas de zonas sociais ou arquivos), e acumulaci\u00f3n<\/strong> (non definida explicitamente, pero presente en exemplos como os columbarios<\/strong>, que se converteron nunha categor\u00eda crecente en Alema\u00f1a, integrando espazos funerarios en igrexas activas ou reconvertidas). Conclu\u00edu que hai innumerables posibilidades, pero \"non existen soluci\u00f3ns patentadas\"<\/strong>, requirindo cada caso unha atenci\u00f3n especial e a inclusi\u00f3n da sociedade civil <\/strong>para atopar soluci\u00f3ns creativas.\r\n\r\nO debate final<\/strong> permitiu profundar en varios temas. Falouse do concepto de patrimonio como \"paisaxe cultural\"<\/strong>, integrando o constru\u00eddo e o natural, e a necesidade de di\u00e1logo coas preocupaci\u00f3ns contempor\u00e1neas da sociedade (ecolox\u00eda, sustentabilidade etc.)\/ etc.). Cuestionouse o uso do termo \"redundante\",<\/strong> percibido como negativo e que non reflicte o esforzo da Igrexa no mantemento, contrast\u00e1ndoo co abandono de edificios p\u00fablicos por parte do Estado. Debateuse a viabilidade econ\u00f3mica e a sustentabilidade a longo prazo de usos comerciais ou culturais fronte \u00e1 opci\u00f3n da \"ru\u00edna ordenada\"<\/strong>, vista por alg\u00fans como unha soluci\u00f3n est\u00e9tica e espiritual v\u00e1lida. Finalmente, exp\u00faxose a posibilidade de que novas comunidades relixiosas reutilicen o patrimonio de ordes en declive.<\/strong> A\u00ednda que esta opci\u00f3n considerouse ideal, sinalouse que na pr\u00e1ctica \u00e9 dif\u00edcil debido \u00e1 falta de adaptaci\u00f3n de novas formas de vida relixiosa a estruturas antigas dese\u00f1adas para carismas espec\u00edficos. Con todo, present\u00e1ronse exemplos exitosos onde se atopa unha \"utilidade semellante\"<\/strong> \u00e1 finalidade orixinal do edificio.\r\n\r\nA xornada conclu\u00edu coa invitaci\u00f3n a un xantar e visitas guiadas \u00e1 Igrexa de San Francisco e San Marti\u00f1o Pinario, ofrecendo unha oportunidade para continuar o di\u00e1logo e a reflexi\u00f3n.\r\n\r\nNa seguinte ligaz\u00f3n p\u00f3dese visualizar a Xornada \u00edntegra:<\/span><\/span><\/a>"},"excerpt":{"rendered":"","protected":false,"raw":""},"author":1,"featured_media":58677,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gl_post_content":"Hoxe venres 25 de abril, no Mosteiro San Marti\u00f1o Pinario de Santiago de Compostela<\/strong> tivo lugar unha Xornada que abordou a xesti\u00f3n do patrimonio inmobiliario da Igrexa que se atopa redundante.<\/strong> Este tema \u00e9 unha preocupaci\u00f3n importante que afecta non s\u00f3 \u00e1 propia Igrexia, sen\u00f3n tam\u00e9n \u00e1 sociedade civil e \u00e1s distintas administraci\u00f3ns.\r\n\r\nA benvida estivo a cargo de mons. Francisco Jos\u00e9 Prieto,<\/strong> Arcebispo de Santiago, quen destacou a relevancia do patrimonio na cidade e describiuno como unha expresi\u00f3n de fe, historia e cultura.<\/strong> Citou ao Papa Francisco, refer\u00edndose ao congreso de 2018, quen considera que o coidado dos bens culturais eclesi\u00e1sticos equivale a \"dar culto a Cristo\"<\/strong>, sendo \"testemu\u00f1o de fe\"<\/strong> e \"instrumentos de evangelizaci\u00f3n\".<\/strong> O Arcebispo salientou a importancia da beleza como cami\u00f1o cara a Deus e a necesidade de que as decisi\u00f3ns sobre este patrimonio sexan o \"froito dunha reflexi\u00f3n coral\"<\/strong> que integre \u00e1 comunidade cristi\u00e1 e \u00e1 comunidade civil, buscando a colaboraci\u00f3n interdisciplinar. Encomendou \u00e1 xornada esta mesma reflexi\u00f3n coral.\r\n\r\nA introduci\u00f3n do evento, realizada por Esteban Fern\u00e1ndez-Cobi\u00e1n<\/strong>, contextualizou a problem\u00e1tica, sinalando a dificultade que o mantemento de templos en desuso sup\u00f3n para a econom\u00eda das dioceses. Mencionou as primeiras directrices vaticanas de 2018<\/strong> sobre a disposici\u00f3n e reutilizaci\u00f3n de igrexas, promovidas polo ent\u00f3n Consello Pontificio para a Cultura. Estas directrices avogan por unha \"reapropiaci\u00f3n continua\"<\/strong> dos edificios, fac\u00e9ndoos \"habitables e \u00fatiles\"<\/strong>. Tam\u00e9n se presentou o tema do patrimonio das comunidades de vida consagrada<\/strong>, unha \u00e1rea menos explorada, vinculado ao simposio e volume \"Carisma e Creatividade\" de 2022. Mostr\u00e1ronse diversos exemplos internacionais e espa\u00f1ois de reutilizaci\u00f3n, desde clubs nocturnos e pistas de skate ata librer\u00edas e hoteis.\r\n\r\nO Profesor Andrea Longhi<\/strong>, arquitecto e historiador da arquitectura, abordou a perspectiva hist\u00f3rica e as directrices vaticanas de 2018. Explicou que a redundancia de igrexas non \u00e9 un fen\u00f3meno novo e que a situaci\u00f3n actual responde a m\u00faltiples factores como cambios demogr\u00e1ficos, culturais e un afastamento dos lugares f\u00edsicos. Subli\u00f1ou que o estudo dos valores hist\u00f3ricos e culturais<\/strong> dos edificios \u00e9 fundamental para a s\u00faa reutilizaci\u00f3n. Propuxo considerar os espazos baleiros como \"espazos de espera, espazos de esperanza\"<\/strong>. Destacou a necesidade de constru\u00edr comunidade<\/strong> antes de pensar no proxecto arquitect\u00f3nico. Presentou a idea da \"pluralidade\":<\/strong> dos actores hist\u00f3ricos (promotores diversos, agora concentrados en parroquias), dos usos hist\u00f3ricos<\/strong> (as igrexas sempre foron espazos adaptativos, non s\u00f3 lit\u00farxicos), e do multiculturalismo actual.<\/strong> Identificou catro conceptos clave para a abordaxe: resiliencia<\/strong> (capacidade de adaptaci\u00f3n mantendo elementos fundacionais), sustentabilidade<\/strong> (ambiental, social, econ\u00f3mica, co reto do mantemento ordinario), corresponsabilidade<\/strong> (pluralidade de promotores e usos con visi\u00f3n compartida), e planificaci\u00f3n<\/strong> (visi\u00f3n unitaria para opci\u00f3ns ambiciosas). Expuxo preguntas desafiantes sobre a conveniencia da lexibilidade da antiga funci\u00f3n relixiosa na reutilizaci\u00f3n, a ambig\u00fcidade entre usos culturais (museos, concertos) e lit\u00farxicos, e a viabilidade da reversibilidade das intervenci\u00f3ns (un dogma en restauraci\u00f3n).\r\n\r\nO Profesor Luigi Bartolome<\/strong>i, especialista en patrimonio relixioso e cultural, centrou a s\u00faa intervenci\u00f3n no patrimonio das comunidades de vida consagrada<\/strong>, un tema cun nivel de desenvolvemento menor e m\u00e1is fragmentado que o das igrexas parroquiais. Presentou datos alarmantes sobre a diminuci\u00f3n significativa de consagrados e consagradas en Europa<\/strong> (-45% a -50% en Italia\/Europa), mentres que o n\u00famero de \"casas\" relixiosas dimin\u00fae en menor medida (-10% a -20%), o que xera unha notable infrautilizaci\u00f3n<\/strong> dos vastos complexos inmobiliarios. No resto do mundo, a tendencia \u00e9 inversa (aumento de persoas e casas). Sinalou que este patrimonio presenta fraxilidades<\/strong> como a extrema fragmentaci\u00f3n de propietarios, a gran amplitude dos complexos (a igrexa a mi\u00fado \u00e9 menos do 50% do volume) e a s\u00faa importancia urbana. A pol\u00edtica prevalecente para este patrimonio \u00e9 a capitalizaci\u00f3n (alugueiro)<\/strong>, a\u00ednda que as mulleres consagradas tenden a priorizar o \"valor social\"<\/strong>. Propuxo ver a reutilizaci\u00f3n como unha \"diacon\u00eda territorial\"<\/strong>, unha oportunidade para a construci\u00f3n de comunidade e integraci\u00f3n social. Considerou que unha igrexa pechada \u00e9 un \"esc\u00e1ndalo\"<\/strong>, xa que os bens cunha orixe p\u00fablica (doaz\u00f3ns) deber\u00edan manter unha accesibilidade p\u00fablica.\r\n\r\nEl Profesor Albert Gerards<\/strong>, te\u00f3logo e coordinador do proxecto Transara, compartiu experiencias recentes de reutilizaci\u00f3n en Alema\u00f1a<\/strong>. Explicou que o proxecto Transara estuda o espazo sacro como un \"fen\u00f3meno social\"<\/strong>, onde o edificio interact\u00faa con persoas e acci\u00f3ns. A situaci\u00f3n en Alema\u00f1a caracter\u00edzase por un exceso de igrexas constru\u00eddas post-guerra e unha perda masiva de membros, proxectando peches significativos. Mencionou un cambio de mentalidade, pasando da ignorancia \u00e1 prioridade da reutilizaci\u00f3n e a colaboraci\u00f3n,<\/strong> a\u00ednda que as decisi\u00f3ns a mi\u00fado a\u00ednda non incl\u00faen \u00e1s persoas directamente afectadas. Subli\u00f1ou que \"as igrexas pertencen a todos\"<\/strong> e o seu novo uso debe beneficiar \u00e1 comunidade. Presentou categor\u00edas de reutilizaci\u00f3n baseadas en experiencias: simultaneidade<\/strong> (diversos usos no mesmo espazo, como igrexas-librer\u00eda ou igrexas culturais), separaci\u00f3n<\/strong> (divisi\u00f3n do espazo para distintos fins, como \u00e1reas lit\u00farxicas separadas de zonas sociais ou arquivos), e acumulaci\u00f3n<\/strong> (non definida explicitamente, pero presente en exemplos como os columbarios<\/strong>, que se converteron nunha categor\u00eda crecente en Alema\u00f1a, integrando espazos funerarios en igrexas activas ou reconvertidas). Conclu\u00edu que hai innumerables posibilidades, pero \"non existen soluci\u00f3ns patentadas\"<\/strong>, requirindo cada caso unha atenci\u00f3n especial e a inclusi\u00f3n da sociedade civil <\/strong>para atopar soluci\u00f3ns creativas.\r\n\r\nO debate final<\/strong> permitiu profundar en varios temas. Falouse do concepto de patrimonio como \"paisaxe cultural\"<\/strong>, integrando o constru\u00eddo e o natural, e a necesidade de di\u00e1logo coas preocupaci\u00f3ns contempor\u00e1neas da sociedade (ecolox\u00eda, sustentabilidade etc.)\/ etc.). Cuestionouse o uso do termo \"redundante\",<\/strong> percibido como negativo e que non reflicte o esforzo da Igrexa no mantemento, contrast\u00e1ndoo co abandono de edificios p\u00fablicos por parte do Estado. Debateuse a viabilidade econ\u00f3mica e a sustentabilidade a longo prazo de usos comerciais ou culturais fronte \u00e1 opci\u00f3n da \"ru\u00edna ordenada\"<\/strong>, vista por alg\u00fans como unha soluci\u00f3n est\u00e9tica e espiritual v\u00e1lida. Finalmente, exp\u00faxose a posibilidade de que novas comunidades relixiosas reutilicen o patrimonio de ordes en declive.<\/strong> A\u00ednda que esta opci\u00f3n considerouse ideal, sinalouse que na pr\u00e1ctica \u00e9 dif\u00edcil debido \u00e1 falta de adaptaci\u00f3n de novas formas de vida relixiosa a estruturas antigas dese\u00f1adas para carismas espec\u00edficos. Con todo, present\u00e1ronse exemplos exitosos onde se atopa unha \"utilidade semellante\"<\/strong> \u00e1 finalidade orixinal do edificio.\r\n\r\nA xornada conclu\u00edu coa invitaci\u00f3n a un xantar e visitas guiadas \u00e1 Igrexa de San Francisco e San Marti\u00f1o Pinario, ofrecendo unha oportunidade para continuar o di\u00e1logo e a reflexi\u00f3n.\r\n\r\nNa seguinte ligaz\u00f3n p\u00f3dese visualizar a Xornada \u00edntegra:<\/span><\/span><\/a>","_gl_post_name":"a-reutilizacion-do-patrimonio-eclesial-redundante","_gl_post_excerpt":"","_gl_post_title":"A reutilizaci\u00f3n do patrimonio eclesial redundante","_es_post_content":"Hoy viernes 25 de abril, en el Monasterio San Mart\u00edn Pinario de Santiago de Compostela<\/strong> tuvo lugar una Jornada que abord\u00f3 la gesti\u00f3n del patrimonio inmobiliario de la Iglesia que se encuentra redundante<\/strong>. Este tema es una preocupaci\u00f3n importante que afecta no solo a la propia Iglesia, sino tambi\u00e9n a la sociedad civil y a las distintas administraciones.\r\n\r\nLa bienvenida estuvo a cargo de mons. Francisco Jos\u00e9 Prieto<\/strong>, Arzobispo de Santiago, quien destac\u00f3 la relevancia del patrimonio en la ciudad y lo describi\u00f3 como una expresi\u00f3n de fe, historia y cultura<\/strong>. Cit\u00f3 al Papa Francisco, refiri\u00e9ndose al congreso de 2018, quien considera que el cuidado de los bienes culturales eclesi\u00e1sticos equivale a \"dar culto a Cristo\"<\/strong>, siendo \"testimonio de fe\"<\/strong> e \"instrumentos de evangelizaci\u00f3n\"<\/strong>. El Arzobispo enfatiz\u00f3 la importancia de la belleza como camino hacia Dios y la necesidad de que las decisiones sobre este patrimonio sean el \"fruto de una reflexi\u00f3n coral\"<\/strong> que integre a la comunidad cristiana y a la comunidad civil, buscando la colaboraci\u00f3n interdisciplinar. Encomend\u00f3 a la jornada esta misma reflexi\u00f3n coral.\r\n\r\nLa introducci\u00f3n del evento, realizada por Esteban Fern\u00e1ndez-Cobi\u00e1n<\/strong>, contextualiz\u00f3 la problem\u00e1tica, se\u00f1alando la dificultad que el mantenimiento de templos en desuso supone para la econom\u00eda de las di\u00f3cesis. Mencion\u00f3 las primeras directrices vaticanas de 2018<\/strong> sobre la disposici\u00f3n y reutilizaci\u00f3n de iglesias, promovidas por el entonces Consejo Pontificio para la Cultura. Estas directrices abogan por una \"reapropiaci\u00f3n continua\"<\/strong> de los edificios, haci\u00e9ndolos \"habitables y \u00fatiles\"<\/strong>. Tambi\u00e9n se present\u00f3 el tema del patrimonio de las comunidades de vida consagrada<\/strong>, un \u00e1rea menos explorada, vinculado al simposio y volumen \"Carisma y Creatividad\" de 2022. Se mostraron diversos ejemplos internacionales y espa\u00f1oles de reutilizaci\u00f3n, desde clubes nocturnos y pistas de skate hasta librer\u00edas y hoteles.\r\n\r\nEl Profesor Andrea Longhi<\/strong>, arquitecto e historiador de la arquitectura, abord\u00f3 la perspectiva hist\u00f3rica y las directrices vaticanas de 2018. Explic\u00f3 que la redundancia de iglesias no es un fen\u00f3meno nuevo y que la situaci\u00f3n actual responde a m\u00faltiples factores como cambios demogr\u00e1ficos, culturales y un alejamiento de los lugares f\u00edsicos. Subray\u00f3 que el estudio de los valores hist\u00f3ricos y culturales<\/strong> de los edificios es fundamental para su reutilizaci\u00f3n. Propuso considerar los espacios vac\u00edos como \"espacios de espera, espacios de esperanza\"<\/strong>. Destac\u00f3 la necesidad de construir comunidad<\/strong> antes de pensar en el proyecto arquitect\u00f3nico. Present\u00f3 la idea de la \"pluralidad\"<\/strong>: de los actores hist\u00f3ricos (promotores diversos, ahora concentrados en parroquias), de los usos hist\u00f3ricos<\/strong> (las iglesias siempre fueron espacios adaptativos, no solo lit\u00fargicos), y del multiculturalismo actual<\/strong>. Identific\u00f3 cuatro conceptos clave para el abordaje: resiliencia<\/strong> (capacidad de adaptaci\u00f3n manteniendo elementos fundacionales), sostenibilidad<\/strong> (ambiental, social, econ\u00f3mica, con el reto del mantenimiento ordinario), corresponsabilidad<\/strong> (pluralidad de promotores y usos con visi\u00f3n compartida), y planificaci\u00f3n<\/strong> (visi\u00f3n unitaria para opciones ambiciosas). Plante\u00f3 preguntas desafiantes sobre la conveniencia de la legibilidad de la antigua funci\u00f3n religiosa en la reutilizaci\u00f3n, la ambig\u00fcedad entre usos culturales (museos, conciertos) y lit\u00fargicos, y la viabilidad de la reversibilidad de las intervenciones (un dogma en restauraci\u00f3n).\r\n\r\nEl Profesor Luigi Bartolomei<\/strong>, especialista en patrimonio religioso y cultural, centr\u00f3 su intervenci\u00f3n en el patrimonio de las comunidades de vida consagrada<\/strong>, un tema con un nivel de desarrollo menor y m\u00e1s fragmentado que el de las iglesias parroquiales. Present\u00f3 datos alarmantes sobre la disminuci\u00f3n significativa de consagrados y consagradas en Europa<\/strong> (-45% a -50% en Italia\/Europa), mientras que el n\u00famero de \"casas\" religiosas disminuye en menor medida (-10% a -20%), lo que genera una notable infrautilizaci\u00f3n<\/strong> de los vastos complejos inmobiliarios. En el resto del mundo, la tendencia es inversa (aumento de personas y casas). Se\u00f1al\u00f3 que este patrimonio presenta fragilidades<\/strong> como la extrema fragmentaci\u00f3n de propietarios, la gran amplitud de los complejos (la iglesia a menudo es menos del 50% del volumen) y su importancia urbana. La pol\u00edtica prevalente para este patrimonio es la capitalizaci\u00f3n (alquiler)<\/strong>, aunque las mujeres consagradas tienden a priorizar el \"valor social\"<\/strong>. Propuso ver la reutilizaci\u00f3n como una \"diacon\u00eda territorial\"<\/strong>, una oportunidad para la construcci\u00f3n de comunidad e integraci\u00f3n social. Consider\u00f3 que una iglesia cerrada es un \"esc\u00e1ndalo\"<\/strong>, ya que los bienes con un origen p\u00fablico (donaciones) deber\u00edan mantener una accesibilidad p\u00fablica.\r\n\r\nEl Profesor Albert Gerards<\/strong>, te\u00f3logo y coordinador del proyecto Transara, comparti\u00f3 experiencias recientes de reutilizaci\u00f3n en Alemania<\/strong>. Explic\u00f3 que el proyecto Transara estudia el espacio sagrado como un \"fen\u00f3meno social\"<\/strong>, donde el edificio interact\u00faa con personas y acciones. La situaci\u00f3n en Alemania se caracteriza por un exceso de iglesias construidas post-guerra y una p\u00e9rdida masiva de miembros, proyectando cierres significativos. Mencion\u00f3 un cambio de mentalidad, pasando de la ignorancia a la prioridad de la reutilizaci\u00f3n y la colaboraci\u00f3n<\/strong>, aunque las decisiones a menudo a\u00fan no incluyen a las personas directamente afectadas. Subray\u00f3 que \"las iglesias pertenecen a todos\"<\/strong> y su nuevo uso debe beneficiar a la comunidad. Present\u00f3 categor\u00edas de reutilizaci\u00f3n basadas en experiencias: simultaneidad<\/strong> (diversos usos en el mismo espacio, como iglesias-librer\u00eda o iglesias culturales), separaci\u00f3n<\/strong> (divisi\u00f3n del espacio para distintos fines, como \u00e1reas lit\u00fargicas separadas de zonas sociales o archivos), y acumulaci\u00f3n<\/strong> (no definida expl\u00edcitamente, pero presente en ejemplos como los columbarios<\/strong>, que se han convertido en una categor\u00eda creciente en Alemania, integrando espacios funerarios en iglesias activas o reconvertidas). Concluy\u00f3 que hay innumerables posibilidades, pero \"no existen soluciones patentadas\"<\/strong>, requiriendo cada caso una atenci\u00f3n especial y la inclusi\u00f3n de la sociedad civil<\/strong> para encontrar soluciones creativas.\r\n\r\nEl debate final<\/strong> permiti\u00f3 profundizar en varios temas. Se habl\u00f3 del concepto de patrimonio como \"paisaje cultural\"<\/strong>, integrando lo construido y lo natural, y la necesidad de di\u00e1logo con las preocupaciones contempor\u00e1neas de la sociedad (ecolog\u00eda, sostenibilidad, etc.). Se cuestion\u00f3 el uso del t\u00e9rmino \"redundante\"<\/strong>, percibido como negativo y que no refleja el esfuerzo de la Iglesia en el mantenimiento, contrast\u00e1ndolo con el abandono de edificios p\u00fablicos por parte del Estado. Se debati\u00f3 la viabilidad econ\u00f3mica y la sostenibilidad a largo plazo de usos comerciales o culturales frente a la opci\u00f3n de la \"ruina ordenada\"<\/strong>, vista por algunos como una soluci\u00f3n est\u00e9tica y espiritual v\u00e1lida. Finalmente, se plante\u00f3 la posibilidad de que nuevas comunidades religiosas reutilicen el patrimonio de \u00f3rdenes en declive<\/strong>. Si bien esta opci\u00f3n se consider\u00f3 ideal, se se\u00f1al\u00f3 que en la pr\u00e1ctica es dif\u00edcil debido a la falta de adaptaci\u00f3n de nuevas formas de vida religiosa a estructuras antiguas dise\u00f1adas para carismas espec\u00edficos. No obstante, se presentaron ejemplos exitosos donde se encuentra una \"utilidad semejante\"<\/strong> a la finalidad original del edificio.\r\n\r\nLa jornada concluy\u00f3 con la invitaci\u00f3n a un almuerzo y visitas guiadas a la Iglesia de San Francisco y San Mart\u00edn Pinario, ofreciendo una oportunidad para continuar el di\u00e1logo y la reflexi\u00f3n.\r\n\r\nEn el siguiente enlace se puede visualizar la Jornada \u00edntegra:\r\n\r\nhttps:\/\/www.youtube.com\/watch?v=8nqlek9mYXQ","_es_post_name":"la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante","_es_post_excerpt":"","_es_post_title":"La reutilizaci\u00f3n del patrimonio eclesial redundante","edit_language":"gl","footnotes":""},"categories":[3,4],"tags":[65,245],"class_list":["post-58672","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-actualidad","category-arzobispo","tag-encuentro","tag-patrimonio"],"yoast_head":"\nLa reutilizaci\u00f3n del patrimonio eclesial redundante - Archidi\u00f3cesis de Santiago de Compostela @DioceseSantiago<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"gl_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"La reutilizaci\u00f3n del patrimonio eclesial redundante - Archidi\u00f3cesis de Santiago de Compostela @DioceseSantiago\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Hoy viernes 25 de abril, en el Monasterio San Mart\u00edn Pinario de Santiago de Compostela tuvo lugar una Jornada que abord\u00f3 la gesti\u00f3n del patrimonio inmobiliario de la Iglesia que se encuentra redundante. Este tema es una preocupaci\u00f3n importante que afecta no solo a la propia Iglesia, sino tambi\u00e9n a la sociedad civil y a […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Archidi\u00f3cesis de Santiago de Compostela @DioceseSantiago\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-04-25T19:05:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-01T20:07:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/archicompostela.org\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Diosyanohabitaaqui-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"947\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"499\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"archicompostela_org\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"archicompostela_org\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"archicompostela_org\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1993741fd12112ec31242d379ae53cab\"},\"headline\":\"A reutilizaci\u00f3n do patrimonio eclesial redundante\",\"datePublished\":\"2025-04-25T19:05:59+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-01T20:07:54+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\\\/\"},\"wordCount\":1215,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/Diosyanohabitaaqui-1.jpg\",\"keywords\":[\"Encuentro\",\"Patrimonio\"],\"articleSection\":[\"Actualidad\",\"Arzobispo\"],\"inLanguage\":\"gl-ES\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\\\/\",\"name\":\"La reutilizaci\u00f3n del patrimonio eclesial redundante - Archidi\u00f3cesis de Santiago de Compostela @DioceseSantiago\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/Diosyanohabitaaqui-1.jpg\",\"datePublished\":\"2025-04-25T19:05:59+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-01T20:07:54+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1993741fd12112ec31242d379ae53cab\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"gl-ES\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"gl-ES\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/Diosyanohabitaaqui-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/Diosyanohabitaaqui-1.jpg\",\"width\":947,\"height\":499},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"La reutilizaci\u00f3n del patrimonio eclesial redundante\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/\",\"name\":\"Archidi\u00f3cesis de Santiago de Compostela @DioceseSantiago\",\"description\":\"Archidi\u00f3cesis de Santiago de Compostela\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"gl-ES\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1993741fd12112ec31242d379ae53cab\",\"name\":\"archicompostela_org\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/archicompostela.es\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/archicompostela.org\\\/gl\\\/author\\\/archicompostela_org\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"La reutilizaci\u00f3n del patrimonio eclesial redundante - Archidi\u00f3cesis de Santiago de Compostela @DioceseSantiago","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/","og_locale":"gl_ES","og_type":"article","og_title":"La reutilizaci\u00f3n del patrimonio eclesial redundante - Archidi\u00f3cesis de Santiago de Compostela @DioceseSantiago","og_description":"Hoy viernes 25 de abril, en el Monasterio San Mart\u00edn Pinario de Santiago de Compostela tuvo lugar una Jornada que abord\u00f3 la gesti\u00f3n del patrimonio inmobiliario de la Iglesia que se encuentra redundante. Este tema es una preocupaci\u00f3n importante que afecta no solo a la propia Iglesia, sino tambi\u00e9n a la sociedad civil y a […]","og_url":"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/","og_site_name":"Archidi\u00f3cesis de Santiago de Compostela @DioceseSantiago","article_published_time":"2025-04-25T19:05:59+00:00","article_modified_time":"2025-05-01T20:07:54+00:00","og_image":[{"width":947,"height":499,"url":"https:\/\/archicompostela.org\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Diosyanohabitaaqui-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"archicompostela_org","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"archicompostela_org","Tempo de lectura":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/"},"author":{"name":"archicompostela_org","@id":"https:\/\/archicompostela.org\/#\/schema\/person\/1993741fd12112ec31242d379ae53cab"},"headline":"A reutilizaci\u00f3n do patrimonio eclesial redundante","datePublished":"2025-04-25T19:05:59+00:00","dateModified":"2025-05-01T20:07:54+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/"},"wordCount":1215,"image":{"@id":"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/archicompostela.org\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Diosyanohabitaaqui-1.jpg","keywords":["Encuentro","Patrimonio"],"articleSection":["Actualidad","Arzobispo"],"inLanguage":"gl-ES"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/","url":"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/","name":"La reutilizaci\u00f3n del patrimonio eclesial redundante - Archidi\u00f3cesis de Santiago de Compostela @DioceseSantiago","isPartOf":{"@id":"https:\/\/archicompostela.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/archicompostela.org\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Diosyanohabitaaqui-1.jpg","datePublished":"2025-04-25T19:05:59+00:00","dateModified":"2025-05-01T20:07:54+00:00","author":{"@id":"https:\/\/archicompostela.org\/#\/schema\/person\/1993741fd12112ec31242d379ae53cab"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/#breadcrumb"},"inLanguage":"gl-ES","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"gl-ES","@id":"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/#primaryimage","url":"https:\/\/archicompostela.org\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Diosyanohabitaaqui-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/archicompostela.org\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Diosyanohabitaaqui-1.jpg","width":947,"height":499},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/archicompostela.org\/la-reutilizacion-del-patrimonio-eclesial-redundante\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/archicompostela.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"La reutilizaci\u00f3n del patrimonio eclesial redundante"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/archicompostela.org\/#website","url":"https:\/\/archicompostela.org\/","name":"Archidi\u00f3cesis de Santiago de Compostela @DioceseSantiago","description":"Archidi\u00f3cesis de Santiago de Compostela","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/archicompostela.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"gl-ES"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/archicompostela.org\/#\/schema\/person\/1993741fd12112ec31242d379ae53cab","name":"archicompostela_org","sameAs":["https:\/\/archicompostela.es"],"url":"https:\/\/archicompostela.org\/gl\/author\/archicompostela_org\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archicompostela.org\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archicompostela.org\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archicompostela.org\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archicompostela.org\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archicompostela.org\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=58672"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/archicompostela.org\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58700,"href":"https:\/\/archicompostela.org\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58672\/revisions\/58700"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archicompostela.org\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/58677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archicompostela.org\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=58672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archicompostela.org\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=58672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archicompostela.org\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=58672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}